فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٠١

تأليفات خواجهء طوسى

پسر خواجهء طوسى است . بر اين زيج شرحهايى نوشته‌اند از جمله :

يك : زيج شاهى ، متعلق به عليشاه بن محمد بن قاسم معروف به علاء المنجم خوارزمى كه به فارسى و مختصر است و آن را عمدة الايلخانية نام گذارده است .

دو : شرح حسن بن محمد نيشابورى قمى معروف به نظام اعرج به فارسى و به نام كشف الحقائق .

سه : شرح حسن بن حسين شهنشاه سمنانى كه به سال 796 هجرى نوشته است و يك نسخه از آن در لندن به شمارهء 11636 موجود است .

چهار : شرح فيلسوف غياث الدّين جمشيد بن مسعود كاتبى به نام زيج خاقانى است كه زيج مشهورى است .

پنج : شرح شريف حسين بن محمد بن يحيى زيدى حسينى به نام دستور منجمين .

شش : شرح شمس الدّين محمد على خواجه و ابكنوى به نام زيج المحقق السلطانى على اصول الرصد الايلخانى ، برخى اين شرح را به قطب الدّين شيرازى نسبت داده‌اند .

22 - زيج شاهى ، كه آن را براى ركن الدّين خور شاه اسماعيلى در قلعهء الموت تأليف كرد و نجم الدّين بن لبودى آن را مختصر كرده و زيج زاهى نام نهاده است .

23 - سى فصل در هيئت و معرفت تقويم ، كه بدر طبرى به سال 824 هجرى آن را شرح كرده و ميرزا محمد رضاى مستوفى پسر محمد شفيع معاصر شاه‌عباس دوم صفوى همين كتاب را به فارسى در سال 1069 هجرى شرح كرده است . يك نسخه از آن در كتابخانهء مجلس شوراى ملى ايران موجود است .

24 - ظاهرات الفلك اقليدس ، كه يك نسخه از آن در كتابخانهء برلين موجود است .

25 - القصيدة اللامية فى البروج الاثنى عشر .

26 - كتاب الثمرة در احكام نجوم ، به فارسى است و نسخه‌اى از آن در دار الكتب - المصرية وجود دارد . نسخهء عربى آن را مهندس احمد بن يوسف مصرى منشى آل طولون شرح كرده است . يك نسخه از آن در كتابخانهء رضوى در مشهد به خط حكيم ابو على حسين بن عبد الرحمن صوفى رازى به تاريخ 871 هجرى موجود است .

27 - كتاب الظفر فى الجبر و المقابلة ، كه يك نسخه از آن در موزه و كتابخانهء رضوى مشهد موجود است .

28 - الكرة المتحركة ، در هندسه مشتمل بر يك مقاله و 12 شكل است . يك نسخه از آن در دار الكتب المصرية ضمن مجموعه‌اى موجود است كه در 26 جمادى الثانى سال 1146 هجرى نوشته شده است .

29 - المتوسطات بين الهيئة و الهندسة .