فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٩٩

تأليفات خواجهء طوسى

فى شرح التذكرة به سال 932 ه / 1525 م به پايان رسانده است .

پنج : شيخ عبد العلى بن محمد بن حسين بيرجندى ، كه يك نسخه از شرح او در كتابخانهء مجلس شوراى ملى ايران موجود است .

شش : قطب الدّين شيرازى حكيم معروف و شاگرد خواجه ، كه شرح خود را به نام التحفة الشاهية ناميده است .

هفت : قاضىزادهء رومى فلكى رياضيدان مشهور .

هشت : كمال الدّين حسن بن على بن حسين فارسى ، كه حاشيهء مختصرى بر اين كتاب دارد .

4 - اختيارات المهمات ، منظومه‌ايست به فارسى كه نجيب الدّين اصفهانى تمامى آن را در كتاب اصول الملحمة آورده و به سال 1306 هجرى به چاپ رسيده است .

5 - اختيارات النجوم ، كه به فارسى است يك نسخه از آن در كتابخانهء محمد على خونسارى در نجف اشرف موجود است .

6 - استخراج التقويم .

7 - بيست باب ، كتابى است در اسطرلاب كه در بيست باب تنظيم شده ، گويند از اسطرلابهاى اسماعيليه است كه خواجه نصير الدّين آنگاه كه در قلاع اسماعيليه مىزيست به رشتهء تحرير درآورده است و از جملهء غنائمى است كه عطا ملك‌جوينى بر آن دست‌يافت .

اين كتاب توسط دانشگاه تهران به مناسبت يادبود خواجه چاپ شده است . بر اين كتاب نيز شرحهايى نوشته‌اند ، از جمله شرحى است كه شيخ عبد العلى بن محمد حسين بيرجندى به سال 893 هجرى تأليف كرده است .

8 - تجريد الهندسه .

9 - تحرير اقليدس ، در اصول هندسه و حساب كه در 22 شعبان سال 645 هجرى از تأليف آن فراغت يافت . از اين كتاب نسخه‌هاى متعددى در كتابخانهء موزهء عراق در بغداد و همچنين در كتابخانهء مجلس شوراى ملى ايران و جاهاى ديگر موجود است . اهميت اين كتاب ازآن‌جهت كه دانشمندان شرحهايى بر آن نوشته‌اند ، معلوم مىشود . قاضىزادهء رومى آن را شرح كرده همچنين شريف گرگانى نيز آن را شرح كرده است و در حدود يازده حاشيه بر آن نوشته شده است كه حاشيه‌نويسان آن از بزرگان دانشمندان بودند .

10 - تحرير اگر مانالاوس ، كه مشتمل بر سه مقاله است . مقالهء اول برسى شكل و مقالهء دوم بر هجده شكل و مقالهء سوم بر دوازده شكل مشتمل است و در بيست و يكم شعبان سال 644 هجرى آن را به اتمام رسانده است . نسخه‌اى از آن در كتابخانهء رضوى موجود است كه در سال 1057 كتابت شده ، و نسخهء ديگرى از آن در نجف موجود است .