فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٢

[ تأليفات ]

حسين خونسارى معروف به محقق خونسارى حسين بن جمال الدّين محمد بن حسين خونسارى 1016 - 1098 ه ق

اين دانشمند مشهور از علماى فقه و كلام و فلسفه و معروف به محقق خونسارى است .

كسانى كه شرح حال او را نوشته‌اند دربارهء وى غلو نموده و او را با القابى سترگ ستوده‌اند . قمى او را « استاد حكما و متكلمان » توصيف مىكند و صاحب جامع الرواة مىگويد :

« او يگانهء عصر و وحيد دهر و سلطان متألهان و برهان بزرگان متكلمان بود ، رياست فضيلت و برترى در دوران خود به او رسيد و در علوم عقلى و نقلى و دقت نظر ، مقامى ارجمند داشت . عدالت او مشهورتر از اين است كه بدان اشارت شود . »

ديگران نيز او را ستوده و صفات بسيارى به وى داده‌اند .

به‌هرحال خونسارى يكى از اعلام شيعه در فلسفه و كلام بود گرچه شهرت فقهى او بيشتر است . وى نخست شوق و عشق مفرطى به فلسفه داشت ولى بعدها به فقه گراييد و در آن علم به مقام شامخى رسيد و كتابهايى گرانقدر در فقه تأليف كرد .

كسانى كه خونسارى را توصيف كرده‌اند مىگويند بسيار تيزفهم و سريع الانتقال و در درك معانى و نكات دقيق بسيار باهوش بود . علوم منقول را در محضر مولى محمد تقى مجلسى و معقول را در خدمت فيلسوف بزرگ ابو القاسم ميرفندرسكى فراگرفت . پس از آنكه متوجه فقه شد و بر كتاب الدروس تأليف امام محمد بن مكى عاملى جزينى مشهور به شهيد اول متوفى به سال 786 هجرى شرحى به نام مشرق الشموس نوشت ، دامنهء شهرتش افزايش يافت .

[ تأليفات ]

تأليفات او در فلسفه و كلام و غيره غالبا به صورت حاشيه است از جمله :

حاشيه بر شرح اشارات ابن سينا .

دو حاشيه بر كتاب شفاى ابن سينا .

دو حاشيه بر حاشيهء قديم جلالى ، تأليف جلال الدّين دوانى .

رساله‌اى در جبر و اختيار .

رساله‌اى در نفى وجوب مقدمهء واجب .

حاشيه بر المحاكمات بين شراح الاشارات ، تأليف قطب الدّين رازى .

حاشيه بر شرح مختصر ابن حاجب ، معروف به عضدى ، كه شرح آن از ايجى متوفى به سال 756 هجرى است .

حاشيه بر شرح حكمة العين ، كه اصل آن تأليف كاتبى قزوينى و شرح آن از شمس الدّين