فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٤٨

[ آثار ]

رساله‌اى در تعريف علم كلام .

حاشيهء برچغمينى ، در هيئت .

حاشيه بر شرح شمسيه ، در منطق ، كه در مصر با حواشى ديگر شمسيه چاپ شده است .

شرح خطبة الطوالع .

شرح الرسالة النصيرية ، در كلام از نصير الدّين طوسى .

التصوف و العرفان ، به فارسى .

الرسالة القلمية .

اخلاق جلالى ، به فارسى .

الرسالة التهليلية ، به فارسى .

رساله‌اى در جبر و اختيار ، كه آن را خلق الاعمال نيز ناميده‌اند .

رساله‌اى در خواص حروف .

رسالهء نور الهداية ، كه در آن تشيع خود را اعلان نموده است .

رساله‌اى در توحيد .

رساله‌اى در جفر ، كه آن را استكاكات حروف نيز ناميده‌اند .

تفسير برخى از آيات و سوره‌هاى قرآن مثل تفسير سورهء اخلاص و تفسير آيهء كلوا و اشربوا و لا تسرفوا از سورهء اعراف ، يك نسخه از اين كتاب در كتابخانهء حضرت رضا ( ع ) در مشهد موجود است .

رساله‌اى در افعال خدا ، كه به سال 903 هجرى از تأليف آن فراغت يافت .

رساله‌اى در شرح رباعيات .

شرح الغزل .

رساله‌اى در حل جذر اصم ، شايد اين همان رسالهء او بنام حل مغالطهء جذر اصم باشد .

مقصود از جذر اصم همان مغالطه‌ايست كه آن را نسبت به ابن كمونه داده‌اند و ازآن‌جهت اصم گفته مىشود كه حل آن مشكل است . مثلا گوينده‌اى مىگويد : هرآنچه امروز مىگوييم دروغ است ، درحالىكه جز همان جمله چيز ديگرى در آن روز نگفته است . عموم اين جمله شامل خود جملهء اول نيز مىشود ، بنابراين همين گفتهء او نيز دروغ است و مطابق با واقع نيست . لازمهء دروغ بودن اين گفتار اين است كه گفتار آن روز او راست باشد يعنى دروغ بودن آن سخن ، اين است كه دروغ نباشد ! و در حقيقت لازمهء اثبات حكم ، نفى همان حكم است و از وجود شىء عدم شىء ثابت مىشود درحالىكه اين لوازم باطل است .

اين اشكال را علما مورد بحث قرار داده ، بحثهاى گوناگون كرده ، و رساله‌هاى متعددى در اين‌باره تأليف نموده‌اند ؛ كه از جملهء آنها رسالهء دوانى است ، چنان كه فيلسوف خفرى