فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٤١

آثار جابر

برلين منتقل شده است .

78 - رساله‌اى در امامت كه جابر خود در كتاب نخب كتاب القديم به آن اشاره مىكند و مىگويد : « ما در اول كتاب امامت از شاهد و اينكه حالش چگونه است سخن گفته‌ايم . « 1 »

جابر كتابهاى بسيارى در موضوعات مختلف از قبيل طب و مابعدالطبيعه ، همچنين در طبيعيات و هندسه و فقه و شيمى و غيره دارد كه النديم در الفهرست بيشتر آنها را نقل كرده و فهرست تأليفات جابر صفحات چندى از آن كتاب را فراگرفته است . برخى از كتابهاى او در حكمت و فلسفه و منطق عبارتند از :

الحكمة المصونة .

العدل .

الطبيعة .

ما بعد الطبيعة .

اللاهوت .

مصححات ارسطاليس .

الطبيعة الفاعلة الاولى المتحركة ، كه همان آتش است .

الطبيعة الفاعلة الثانية الجامدة ، كه مقصودش آب است .

الطبيعة الثالثة المنفعلة اليابسة ، كه مقصودش زمين و خاك است .

الطبيعة الرابعة المنفعلة الرطبة ، و مقصودش هوا است .

صندوق الحكمة .

صفة الكون ، كه جابر در كتاب الرحمة الصغيرة از آن ياد كرده است ؛ كتابهاى هفتگانهء او دربارهء آسمانها كه براى هر آسمانى كتابى نوشته است و دربارهء زمين هم هفت كتاب نوشته .

كتاب الحيوان كه ، جلدكى آن را بنام حياة الحيوان آورده است .

كتاب الهى .

تقدمة المعرفة و ظاهرا منظورش همان مسئلهء كلامى معروف است كه آيا آن ( معرفت ) اضطرارى است يا نه و نيز مباحثى است كه دنبالهء اين مسئله به شمار مىرود .

مصححات فيثاغورس .

الاعراض .

كتاب المجسة و شايد مقصودش علم نبض و پى بردن به حال بيمار از راه نبض است .

التشريح فى الطب .

( 1 ) - الذريعة ، ج 11 ، ص 111