مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي ) — الصفحة ٤٥٦

كرم حسين بلگرامى 1257 ه ق / 1841 م

خوانا نيست ولى چنين به نظر مىرسد كه سلطان العلماء ، كرم حسين را به اين الفاظ ذكر كرده است :

« السيد الجليل النبيل ، المشتهر لصوارم الالهيات مقطع شبهات عابدى العزّى و اللّات زبدة المحبين السيد كرم حسين » ( ص 224 ) .

در اين نامه كوششهاى علمى كرم حسين به خاطر مناظره و حمايت از مذهب او مدح شده است و مولانا كرم حسين كتاب مناظره‌اى را هم پاسخ نوشته است .

مولانا در مدرسهء عاليه استاد زبان عربى شد و در تصحيح و تحقيق بعضى از كتابهايى كه از طرف انجمن آسيايى بنگال چاپ شده ، همكارى كرد . از ميان آنها اولين نسخهء نفيس چاپى « صحيفهء كاملهء سجاديه » است كه من آن را ديده‌ام . همين‌طور مقدمه‌اى بر كتاب برهان قاطع به تصحيح كاپيتان روبك نوشته است . من در ميان بعضى از مجموعه‌هاى خطى عربى ، فارسى نوشته‌هاى او را ديده‌ام . اين مجموعه‌ها در لكنهو مانده است .

عبد القادر رامپورى با مولانا كرم حسين بلگرامى ملاقات كرده بود و دربارهء او چنين نوشته است :

« مولوى كرم حسين از سادات جليل القدر بلگرام است ، مذهب وى اثنا عشرى و مسلك او صلح كل است . عبارات فارسى را قلم برداشته سريع و روان و درست مىنويسد ، در تنگى و فراخى معيشت با زنده‌دلى زندگى به سر مىكند . از كتب لغت و ادب و تواريخ عجم و عرب مطلع است » . ( علم و عمل 1 / 143 )

و نيز ميرزا غالب دربارهء او مىنويسد :

« مولوى كرم حسين دوست من بود . در مجلسى از من خواست كه دربارهء موضوعى فىالبداهه شعر بگويم من همان جا فىالبداهه حدود ده بيت شعر سرودم و تقديم وى كردم و در عوض جايزهء نفيسى از او گرفتم » .

خانهء وى در كلكته مركز تجمع علما و فضلا بود . جلسات شعرخوانى ، شاعران ايرانى ، افغانى و عده‌اى از علاقه‌مندان جمع مىشدند .

كرم حسين در سال 1257 ه ق در كلكته وفات يافت .

شرح حال و اسامى فرزندان مولانا كرم حسين معلوم نشد ، اما چون مولانا سيد على بلگرامى نوهء او بوده ، بنابراين زين العابدين ( پدر سيد على بلگرامى ) فرزند وى بوده است .

تأليفات او عبارتند از : كتابى در رد اعتراضات اهل سنت ( فارسى ) ، نام آن معلوم نيست ؛