مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي ) — الصفحة ١٦٢

تفضل حسين 1243 ه ق / 1827 م 1305 ه ق / 1888 م

كلكته سپرى كرده بود فهرست كامل شاگردانش به دست نيامد ، تعدادى از آنها به شرح زير است :

1 - نواب سعادت عليخان ( اوده ، درگذشته به سال 1229 ه ق ) .

2 - نواب فريد الدوله وزير شاه عالم پادشاه ، براى خواندن علم نجوم و رياضيات به لكنهو آمده بود ( درگذشته به سال 1244 ه ق ) .

3 - مفتى على كبير مچهلى شهرى ( درگذشته به سال 1269 ه ق ) .

تصانيف او عبارتند از :

حاشيه بر چندين كتاب فقه و حديث ؛ آپولونيوس

Apollonius

، شرح مخروطات وى پال

Whipple

، و سيمسن

Simson

؛ كتابى دربارهء علم هيئت اروپا ؛ دو رساله در زمينهء جبر و مقابله ؛ كتابى دربارهء طبيعيات .

اين هفت كتاب مدتى جزو كتابهاى درسى به شمار مىرفتند ، اما بعد از خارج شدن از برنامهء درسى ، متروك شدند .

كتاب

Philosophiac Natuialis Principiamathe Matica

تأليف نيوتن را به فارسى ترجمه كرد . از تأليفات ، حواشى و متفرقات خبرى نيست ( فلسفهء طبيعى و اصول رياضى ) .

فرزندان او عبارتند از : نواب تجمل حسين خان ، دركتره ابو تراب خان ، لكنهو زندگى مىكرد و حسينيه و موقوفاتى به ياد او ساخته‌اند كه هنوز هم پابرجاست .

تفضل حسين 1243 ه ق / 1827 م 1305 ه ق / 1888 م

مولوى كرامت على از اهالى فتح‌پور بسوان بلوك باره‌بنكى ، هند ، صاحب ملك و متولى وقف محسنيه هوگلى ( هگلى ) بود . فرزندش تفضل حسين ، در سال 1243 ه ق متولد شد و در رفاه كامل نشو و نما يافت و به كسب تعليم و تربيت پرداخت ، آنگاه به لكنهو آمد و در اين مركز علمى مانند امرا زندگى مىكرد و علوم متداول را نزد استادان فرا گرفت ، به مولوى نعمت اللّه مبلغ دويست روپيه ماهانه مىداد و در مدت هجده سال علوم عقلى را به پايان رسانيد . مدت پانزده سال نزد عليين مكان سيد حسين ، علوم شرعيه و نزد مفتى محمّد عباس علوم ادب و . . . را به پايان رسانيد .

او فردى باهوش ، زيرك و زحمتكش بود و به آموختن علم و دانش علاقه داشت . به استادان خويش احترام مىگذاشت و براى گرفتن درس به منزل مولوى نعمت اللّه مىرفت . روزى مولوى نعمت اللّه متوجه شد كه تفضل حسين كتابهاى خود را به دست خدمتگزار خود داده است . به