تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي ) — الصفحة ٣٨٢
تعليقات
من آن را جز فريبى و حسرتى نديدم . همان گونه كه سرابى در بيابانى پديدار مىشود . آبشخورهاى آن از روز تقدير آلوده است ، اى دوست ! بگو شراب آن چگونه صافى خواهد بود ؟ »
( 282 ) - ر ك : تعليقه ش 264
( 283 ) - از حافظ ، مصراع نخست : چاك خواهم زدن اين دلق ريايى ، چه كنم . . .
( 284 ) - معناى چهار بيت تازى : « براى به دست آوردن بزرگى ، از زادگاهت ، دورى گزين و مسافرت كن . چرا كه در سفر ، پنج بهره نهفته است ؛ زدودن اندوه ، به دست آوردن دارايى ، دانش ، ادب و همنشينى با بزرگان . پس اگر گفته شد : « در سفر ، خوارى و رنج و مشقّت و پشت سر گذاشتن بيابان‌هاى بىآب و علف و تن به سختىها دادن نيز وجود دارد . » ( بگو ) : « مرگ جوانمرد بسى بهتر از اقامت او در سراى خوارى ، ميان سخن‌چين و حسود است . » شعر منسوب به مولا على ( ع ) است ( ديوان امير المؤمنين ، ص 139 و نيز ر ك :
جواهر الادب فى ابيات و انشاء لغة العرب ، احمد جواهر الادب فى ابيات و انشاء لغة العرب ، احمد الهاشمى ، ص 725 ) .
( 285 ) - انورى ، بيت قبل آن :
درخت اگر متحرّك شدى ز جاى به جاى * نه جور اره كشيدى و نه جفاى تبر
( ديوان ، ج 1 ، ص 210 )
( 286 ) - معناى بيت تازى : « كوه ثهلان ، دو قلّه دارد .
بلندترين آن دو هم بردبارتر از دل من براى سختىهاى روزگار نيست . »
مرحوم احمد ترجانىزاده ، در ترجمه منظوم قصيدهء ابى البقا صالح بن شريف الرندى ( م 798 ) ، در مورد جنايات اسپانيولىها بر عالم اسلام گويد :
ز دستبرد حوادث بر اندلس ايدون * خميده پشت احد بين و سرنگون ثهلان
كه ترجمهء اين بيت است :
دهى الجزيرة امر ، لا عزاء له * هوى له احد و انهدّ ثهلان
نشريه دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تبريز ، زمستان 1353 ، سال 26 ، ش مسلسل 112
( 287 ) - معناى قطعهء تازى : « نزديكان ، در آزار دادن مانند كژدمانند . پس به داشتن عمو يا دايى شادمان مشو . چه بسيار عموهايى كه اندوهها از آنها زاييده مىشود و چه بسيار دايىهايى كه از نيكويى تهى گشته‌اند . »
( 288 ) - ر ك : تعليقه ش 93
( 289 ) - معناى بيت تازى : « انسان مىخواهد كه به آنچه آرزو مىكند ، دست يابد . ولى خدا از آنچه خود مىخواهد ، ابا دارد . »
( 290 ) - معناى سه بيت تازى : « برادرانم را مانند زره‌ها مىپنداشتم . آرى اين‌چنين بودند اما براى پاسبانى از دشمنانم ! آنها تيرهاى گزندهء خود را رها كردند . » آرى رها كردند اما در دل من ! و به راستى گفتند : « دل‌هايمان پاك و خالى شد . » آرى تهى شد اما از دوستى من ! »
( 291 ) - تغابن / 15
( 292 ) - شعر ، مطلع قصيدهء عبد الواسع جبلّى است .