تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي ) — الصفحة ٣٨١

تعليقات

( 265 ) - اسراء / 24

( 266 ) - آل عمران / 140

( 267 ) - اعراف / 179

( 268 ) - زمر / 9

( 269 ) - فاطر / 28

( 270 ) - كليات سعدى ، بخش رباعيات ، ص 157

( 271 ) - احاديث مثنوى ، ص 29 و نيز خادم ، على :

كيهان فرهنگى ، سال چهارم ، ش 10 ، ص 16

( 272 ) - ذاريات / 156

( 273 ) - اين قطعه در ديوان اديب صابر ( طبع مرحوم ناصح ) يافت نشد ، اما در همين قافيه گفته :

به ملك جم برسم كز كف تو گيرم جام * كه شكل زلف و دهانت به جيم ماند و ميم

خوشا شبا كه رسد در وصال تو لب من * گهى به خدمت ميم و گهى به صحبت جيم

( ديوان اديب صابر ، ص 128 )

( 274 ) - سيّد صدر الدّين : از فضلا و عالمان زمان وفاست . شايد سيّد صدر الدّين محمّد عاملى باشد كه نسبتى هم با سيّد شفتى دارد و فرزندش سيّد ابو جعفر صدر ، نوهء سيّد را به عروسى گرفته بود . و اللّه يعلم ( ر ك : جغرافياى اصفهان ، ص 67 و نيز مكارم الآثار ، ج 5 ، ص 1619 ) معناى ابيات تازى صدر الدّين : « در چهرهء محبوبم ، دو رشته موى بناگوش ، مانند دو واو وجود دارد كه واو عطف نيست .

و هميشه واو براى عطف است مگر اين دو واو . ميان چشمانش ، يك ميم و دو نون كه با آنها ، الفى آميخته ، در آن صفحه روشن خطى كشيده است .

پناه بر خدا ! نه ، اين‌گونه كه گفتم نيست . بلكه آن ماهى است كه دست پيامبر زيبايى ( محمّد ص ) آن را به دونيم كرده است . »

( 275 ) - معناى ابيات تازى يكى از فصحاى عرب :

دندان‌هاى محبوبم ، به حرف سين مىماند و نيز دهان [ كوچكش ] چون حرف ميم گرد و دايره‌سان است . اين دو حرف ، واژهء « سمّ » را مىسازند . پس شگفتا كه من زنده‌ام ، درحالىكه ترديدى ندارم ، اين سم را چشيده‌ام !

( 276 ) - ر ك : تعليقات مقدّمه و متن « وفا زواره‌اى » .

( 277 ) - تلفيقى از دو گونه آيه است . بخش اوّل در آيات فراوانى به كار رفته از جمله انعام / 11 و بخش دوم به شكل‌هاى ديگر از جمله : « و ابتغوا من فضل اللّه » در جمعه / 8 به كار گرفته شده است .

( 278 ) - اين قطعه هم به نام سنايى در منابع موجود است و هم اديب صابر . ر ك : ديوان اديب صابر ، ص 318 و نيز امثال و حكم ، ج 2 ( مرحوم دهخدا گويد از سنايى است )

( 279 ) - معناى بيت تازى : « آن‌گاه كه آدمى بر آن چه بخواهد ، توانايى نداشته باشد ، اين نادارى را تحمّل مىكند چه بخواهد ، چه نخواهد . »

( 280 ) - معناى بيت تازى : « خداوند دنياى ما را طولانى نكند كه ارزشش نزد خردمند به پشيزى برابرى نمىكند . »

( 281 ) - معناى سه بيت تازى : « چه كسى مىخواهد دنيا را بيازمايد ؟ من آن را چشيده‌ام . هم خوشىهاى آن به ما رسيد هم سختىهايش . اما