تذكرة المعاصرين ( فارسي ) — الصفحة ٣٥٨

* ص 198 زايراى شوشترى ( مرگ : 1126 ه . ق « 2 » )

خواجه عبد المحمّد زايرا ، فصيحى صاحب كمال و شاعرى شيرين مقال بود و بالاصل شاگرد ملا كاسبى مسمّى به محب على است و در مدايح و اخشتوخان ( 1078 ه . ق ) و حسين پاشاى بصرى و ساير معاريف آن عصر قصايد و مقطّعات بسيار داشت كه اكنون اكثر آنها از ميان رفته و غزليّات و منظومات بسيار از او در مجموعه‌ها موجود است كه از نسخه ديوان او كه به نظر رسيده افتاده است و همواره با مشاهير شعرا مانند ميرزا طاهر وحيد و شفيعاى اثر و ميرنجات و نجيباى كاشى و ميرزا هادى شرر شيرازى و مخلصا و غير هم همطرح و همداستان بود و تا عهد حكومت بيجن خان معمّر شد و در سال بيست و شش وفات نمود و اين غزل در ديوان او مذكور است :

دلا به گوشه عزلت‌نشين كه جا اينجاست * مقام راحت و امنيّت رضا اينجاست

ز كينه خلوت دل را مكن غبار آلود * كه جاى همنفس و يار و آشنا اينجاست

ميان كعبه و دل امتياز اگر خواهى * همين بس است كه آن خانه و خدا اينجاست

لباس كعبهء فيض است ظلمت شبها * مراد اگر طلبى قبلهء دعا اينجاست

درآ به حلقهء افتادگان و فيض بخواه * كه همچه خاك نجف خاك اوليا اينجاست

بود ز مرگِ غم اهل دين زمانه و من * چو شمع داغم از اين زندگى بلا اينجاست

نمىنهيم چو خم پا برون ز ميخانه * كجا رويم كه بيت الحرام ما اينجاست

اجل ز ضعف تنم در نظر نمىآرد * خجل ز زندگيم درد بىدوا اينجاست

به چشم زخم حسودان سپند مىسوزم * به گنج فقر كه آسودگى مرا اينجاست

ز طوف كوى تو زاير نمىرود جايى * كه كعبه و حرم و زمزم و صفا اينجاست

چند تك بيت از او :

در پيش آنكه يافته فتح از شكستگى * بهتر بود ز صف‌شكنى كسر شأن خويش

* * *

قرب حق با خودى از ترك تعلّق نشود * نيست ممكن كه ز يك نفى برآيد اثبات

* * *

هردم استقبال گردى مىكند پيك نظر * بر سر راهش چو چشم‌انتظار افتاده‌ام