تذكرة المعاصرين ( فارسي ) — الصفحة ٣١

معرفى تذكرهء حزين ( تذكرة المعاصرين )

اطّلاعاتى را كه حزين نقل كرده كامل و كافى نيست ولى به علت معاشرت و دوستى با اكثر آنان ، صحيح و متقن است . زيرا آنچه را كه بيان مىكند خود شاهد و ناظر آن بوده است و حقيقتا از منابع دست اول محسوب مىشود .

در اين تذكره به سال تولّد و مرگ شاعران توجه كافى مبذول داشته و تا آنجا كه در توانش بوده به اين امر كه در تذكره‌نويسى قابل اهميت است پرداخته است .

2 . نقد شعر : حزين داراى ذوق سليم و تربيت‌شده‌اى است و از سرايش و شنيدن شعر خوب لذّت مىبرد . در تاريخ حزين ص 31 به نكتهء ظريفى اشاره مىكند و مىگويد : « شعر درست مستحسن را در مذاق من طرفه تأثيرى بود . »

او با اين جمله براى شعر دو صفت درست و مستحسن را ضرورى مىداند و با ذكر اين دو صفت ، محدوديّتى خاص براى شعر قائل مىشود . از معاصرينش به خاطر نداشتن شعور شعرى انتقاد كرده و مىگويد :

صناعت شعر اگرچه نسبت به صناعات علّيه و مقامات علويّه به پستى مايهء مخاطب است ، ليكن چنان سهل و آسان كه عوام روزگار آن را گرفته‌اند نيست ، چه استكمال آن موقوفست به سرمايهء خطير و شرايط بسيار كه حصول آن به غايت دشوار است .

و بعد از نسبت خاص و كمال اختصاص ، عمرى دراز بايد سپرى ساخت تا رونقى يابد و سبب هجوم ناقصان بر اين پيشه آن است كه نزد اينان هيچ پايه نخواهد ، از آن است كه به شعر و شاعرى از هرچيز دليرتر و خيره‌ترند .

او به موضع و مقام شاعرى در اين دوره آگاه است ، به همين دليل است كه مىگويد :

اگر خواستى كه اختصار به ذكر كاملان معاصر نمايد هرآينه معدودى قليل بودى كه حاجت به تفصيل نيفتادى ، لاجرم به ذكر بعضى از متوسّطان نيز