تذكرة المعاصرين ( فارسي ) — الصفحة ٣٠

معرفى تذكرهء حزين ( تذكرة المعاصرين )

فصل دوم : در ذكر قافيه‌سنجان هندى و هشت ترجمه مذكورست .

تراجم نسبتا مختصر ولى مفيد و دقيق و مؤلّف مأخذ خود را در ضمن تراجم مذكور داشته ، ولى گاه دچار لغزشهايى شده است .

از اين تعداد تذكره كه معرّفى شد تعدادى از آنها ترجمه‌هاى عمومى هستند و غالبا از تذكره‌هاى قبلى رونويس شده‌اند و اعتبار چندانى هم ندارند .

تذكره‌هايى نظير خزانهء عامره ، رياض الشعرا ، مجمع النفائس و سرو آزاد از نظر دقّت و صحّت سرگذشتها و اظهار نظرهاى دقيق و نقد شعر ، قابل توجه‌اند .

چهار تذكره زير متعلّق به معاصرين هستند كه در ميان آنها « مردم‌ديده » از نظر دقّت در ثبت سال وفات و مكان زندگى و چگونگى معاش به تذكره حزين شبيه است . سه تذكرهء ديگر عبارتند از : بىنظير ، عقد ثريا و منتخب حاكم .

با دقّت در اين تذكره‌ها و مقايسهء آن با تذكرهء حزين ، به ويژگيهايى دست مىيابيم كه اين اثر را از ساير آثار ممتاز مىكند و به آن اعتبارى خاص مىبخشد . اين ويژگيها عبارتند از :

1 . به دست دادن اطّلاعات دقيق و قابل اعتبار : افرادى را كه حزين از آنها نام مىبرد اغلب در خانه پدرى ملاقات كرده و با آنها دوستى و مراوده داشته است . تعدادى از آنها نيز سمت استادى حزين را داشته‌اند .

از يكصد تن عالم و شاعرى كه از آنها نام برده شده فقط 21 نفر هستند كه حزين با آنها ديدار نكرده است . نام آنان عبارتست از :

ميرزا معزّ فطرت مشهدى ، ملا سعيد اشرف مازندرانى ، افراسياب خان ، عوض خان لارى ، ميرزا مهدى عالى مشهدى ، نورس دماوندى ، ميرنوراكسير كهين ، ملا محمّدتقى تعظيم مازندرانى ، آقارضا گيلانى ، ميررضى فاتح گيلانى ، ميرزا باقر مرجع اصفهانى ، ميرزا الهى تبريزى ، محمّدعلى بيك ديهيم اصفهانى ، محمّدعلى بيك افسر ، ميرزا فتح اللّه خوزانى ، اميناى زعفرانى ، سعيد قصّاب ، ملا رضا اصفهانى ، سيد محمّد حسرت ، ميرزا حسين خالص و ميرزا محمود شيرازى .