تذكرهء نتائج الافكار ( فارسي ) — الصفحة ٥٠٩

[ 324 ] [ حكيم عمر خيّام نيشابورى ]

وفات حكيم در سنهء خمس عشر و ستّمائة واقع گرديد . از اقسام نظم سواى رباعى از كلام متينش به نظر نه درآمد . چند رباعى در اين اوراق اختيار افتاد :

آن خواجه كه خويش را هلاكو مىگفت * و ز كبر سخن به چشم و ابرو مىگفت

بر كنگرهء سراى او فاخته‌اى * ديدم كه نشسته بود و كوكو مىگفت

و له

آنان كه محيط فضل و آداب شدند * در جمع كمال شمع اصحاب شدند

ره زين شب تاريك نبردند برون * گفتند فسانه‌اى و در خواب شدند

و له

گر گوهر طاعتت نسفتم هرگز * ور گرد گنه ز رخ نرفتم هرگز

نوميد نيم ز بارگاه كرمت * زيراكه يكى را دو نگفتم هرگز

و له

با نفس هميشه در نبردم ، چه كنم ؟ * وز كردهء خويشتن به دردم ، چه كنم ؟

گيرم كه ز من درگذرانى به كرم * زين شرم كه دانى كه چه كردم ، چه كنم ؟

و له

برخيز و مخور غم جهان گذران * بنشين و جهان به شادكامى گذران

در طبع جهان اگر وفايى بودى * نوبت به تو خود نيامدى از دگران

و له

از تن چو رود روان پاك من و تو * خشتى دو نهند بر مغاك من و تو

و آن‌گاه براى خشت گور دگران * در كالبدى كشند خاك من و تو

و له

ناكرده گناه در جهان كيست ؟ بگو * و آن‌كس كه گنه نكرد ، چون زيست ؟ بگو

من بد كنم و تو بد مكافات دهى * پس فرق ميان من و تو چيست ؟ بگو