رجال و مشاهير اصفهان ( الاصفهان ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٦

آقا حسين فقيه حكيم اديب خوانسارى

ملا على رضاى شيرازى مشهور به تجلّى شاعر كه شعر را نيكو مىگفته . 75 ديگر از شاگردان آقا حسين ، ميرزا فخر الدّين خراسانى حكيم است .

عمدهء تحصيل آقا حسين نزد ملّا محمّد تقى مجلسى و مير ابو القاسم فندرسكى و ملا حيدر خوانسارى بوده . از آقا حسين مزاح‌هاى بسيارى حكايت شده ، گويند روزى شخصى از او پرسيد كه آيا راست است در وطن شما خوانسار به خرس مىگويند صاحب عنوان ، جواب گفت : بلى يا صاحب . روزى با صاحب ذخيره در كوچه‌اى مىگذشته است شخصى را مىبينند كه لاشه خرسى را روى الاغى انداخته مىبرد ، صاحب ذخيره از روى مزاح اشاره‌اى به خرس مىكند در حالتى كه مىخندد و نگاهش به آقا حسين بوده [ مىگويد : ] در اصفهان معروف است كه چون در خوانسار خرس زياد مىباشد خوانسارىها با خرس نسبت دارند ، آقا حسين بالفور مىگويد حمد خداى را كه مرده‌هاى ما را به دوش زندگان شما حمل نمود . « * »

در " رياض العارفين " نوشته كه آقا حسين خوانسارى ، شاه سليمان را به قاعده اماميّه كه : مجتهد نايب امام است و سلطان نايب مجتهد ، به نيابت خود بر تخت نشانيد ، چنان‌كه شاه سلطان حسين را ملّا محمّد باقر مجلسى نايب مناب خود كرده چون پدر و فرزندش .

آقا حسين شعر هم گفته ، مانند اين معمّا به اسم خيام :

چيزى نمانده در ره دين شيخ ساده را * جز گوشهء ردا كه كند صاف باده را

و نيز به اسم بشير :

اى شيخ تو از شب ، چه ديدى آخر * چون پشت دوتا شود چه مىآيد از آن

در سنه هزار و نود و نه وفات نمود ، در تخت پولاد مدفون شد ،

( * ) مثلى است كه خراسانىها مانند خر مىباشند . ( مؤلف )