تذكرة الشعراء ( فارسي ) — الصفحة ٦٩٠

[ 302 ] خطى سمرقندى

غزل :

نه همدمى كه غم من به يار من گويد * حكايتى ز دل بىقرار من گويد

چو ذرّه بر سر كويش به خاك افتادم * كه بر سرم رسد و خاكسار من گويد

ز درد مُردم و با من سخن نكرد ز ناز * سخن مگر كه به لوح مزار من گويد

نشسته‌ام به اميدى به راه پيك صبا * كه آيد و خبر گلعذار من گويد

به ملك غربت اگر همچو « خالدى » ميرم * دعاى من كه به يار و ديار من گويد

و اين دو رباعى را ، به غايت دلپذير و عجايب بىنظير گفته :

رباعى :

صبر از دل بىقرار مىجويم نيست * آرام ز جان زار مىجويم نيست

آن شب كه غم هجر نمىخواهم هست * روزى كه وصال يار مىجويم نيست

* * *

ما و مى ناب و ساقى حورسرشت * نى غصّهء دوزخ و نه پرواى بهشت

يعنى كه به پيشانى ما كاتب صنع * تقدير هرآنچه در ازل بود نوشت

[ 302 ] خطى سمرقندى

[ 302 ] خطى سمرقندى

[ سدهء دهم هجرى / شانزدهم ميلادى ] خطى سمرقندى ، اسمش ملّا آذينه است . بسيار مرد آزادهء بىآزار فقير نامراد است و به نيك‌وبد كسى ، قطعا كار ندارد و گويا اين دو بيت حسب‌حال اوست :

منم كه با بد و نيك زمانه كار ندارم * ز اعتبار جهان هيچ اعتبار ندارم

اگر به صدر جلالم برند سر نفرازم « 1 » * وگر به صفّ نعالم كشند عار ندارم

دستگيرش در وجه معيشت كتابت است . با وجود مشقّت كتابت و شدّت مجاعت « 2 » و قلّت بضاعت ، به گفتن شعر توجّه مىنمايد و اشعار نيكو دارد و اين غزل را دردمندانه

( 1 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( نفرارم ) . ( 2 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( مجامعت ) .