تذكرة الشعراء ( فارسي ) — الصفحة ٢٥٣

[ 51 ] بورى بلخى

روزى در صحبت خان مرحوم مقتول عبد المؤمن خان ، بيتى گفته آورد و فرمود كه :

اين بيت مزيّن به صنعت متّصلة المنشارى است و آن بيت اين است :

بيت :

سسسسه مسس مسسسكست * سسسسهسههسسسست

توضيح اين بيت اين است :

شب شيشهء مى به پيش مستى بشكست * سستيش به تن به هيبت تن بنشست

مخفى نماند كه اين بيت مذكور را ، متّصله دعوى كردن حقّ است ، فامّا در صنعت منشارى گفتن نظر است ، چه « ميم » و « ها » در اين بيت مباين اين معناست و فقير ، اين صنعت را ، از مطيرى كه در مدح شهريار جم اقتدار ، باقى محمد بهادر خان گفته بود ، به طريق موشّح ، ظاهر ساخته و صورت آن بيت متّصله المنشارى اين است :

منشارى :

سسسسسسسسسب * سسسسسسسسسب

اين نوع را ، اگر متّصلة المنشارى گفته شود ، بىمسامحه است . توضيحه :

شب شب تن سست نيست بىتب * تن پيش تب‌ست سست شب شب

و در اين بيت ، يك نوع « ردّ العجز على الصّدر » هست ببايد دانستن كه ، صنعت متّصله المنشارى ، آن است كه جميع حروف بيت ، در نوشتن به يكديگر ، متصل گردد و صورت دندانهء منشار كه ارّه است ، از او مستفاد شود ، چون بيت مذكور اين كمينه و مؤيد اين قول است ، بيت خواجه سلمان ساوجى كه در قصيدهء مصنوعى كه در مدح خواجه محمد وزير ، انشا كرده ، نموده است ، بدين‌صورت :

سست پيش تبش تب تن پست * تبش پشت تن سست شكست

توضيحه :

سست پيش تبش تب تن پست * تبش پشت تن سست شكست

و بيت متّصله آن است كه جميع اجزاى بيت صورت اتّصال پذيرد و ليكن ، هيئت منشار ، به حصول نپيوندد و چنانچه صاحب كتاب حدايق الحقايق ، مثال نموده است ، بدين