تذكرة الشعراء ( فارسي ) — الصفحة ٢٤٤

[ « 45 » ] [ باقى درزى بخارايى ]

است ، چنانچه سابقا در ذكر مير افضل مذكور شد ، فامّا ناظم اگر در نظم خود ، اگر اشارتى به اين معنا نمايد مجوز است ، چنانچه آخوند در همين غزل كرده‌اند و اين غزل را نيز ، نيكو گفته‌اند :

غزل :

از شعله‌هاى سوز دل ناتوان من * گويا زبانه است ، زبان در دهان من

گشتم نشان تير جفايش ولى نشد * خاطرنشان آن بت ابروكمان من

يا بى تمام صورت پيكان خويش را * گر بشكنى به سنگ ستم استخوان من

هرشب جدا ز روى تو اى ماه بگذرد * از نُه سپهر ، ناله و آه و فغان من

« باقى » اگرچه از غم عشق تو جان سپرد * بادا بقاى عمر تو آرام جان من

تصنيفات خوب و تأليفات مرغوب دارند . بر الفاظ مغلقهء ابيات يوسف و زليخاى حضرت حقايق‌پناهى خجسته فرجامى - قدّس سرّه - رساله‌اى نوشته‌اند و حلّ اشكالات آن را نموده و از قواعد قوافى ، چون معروف و مجهول و ايطاى جلى و خفى و مباحث صنايع شعرى ، چون ترصيع و تجنيس و تشبيه و سجع متوازى و مطرّف و متوازنه و ايهام و مراعات نظير در وى سخن كرده‌اند ، به غايت بىنظير است ؛ در نظر اين فقير درآمده ، به مطالعهء آن مستفيد گرديده‌ام و جناب آخوند ، در فنّ اشعار ، ذو فنون‌اند و محتاج به تعريف نيستند .

حضرت مخدومى حسن خواجه نثارى مىفرمود كه : « شاعر همه‌دان مىبايد ، تا گفتن اشعار را شايد ، زيرا كه افصح الشعرا ، ابن يمين در مقطّعات خود گفته :

قطعه :

يك شبم استاد سخن انورى * گفت به تعليم كه اى نوجوان

خاطرت از قاعدهء شاعرى * مىطلبد يك سخن از من بدان

تا كه در اشعار شعورى كنى * حل شودت جملهء اشكال آن

رَو دو سه روزى طلب علم كن * نكتهء چند از همه بابى بخوان

زانكه به نزديك حكيمان عصر * نكته‌شناسان معانى بيان