تذكرة الشعراء ( فارسي ) — الصفحة ١٢٣

محمد مطربى سمرقندى و تذكرة الشعراى او

اى دل برآر شهپر شوق و گدار خط * كفر محبّت است نوشتن ، به يار خط

سپس غزل شش بيتى كه با مطلع :

من به راهى مىروم كانجا قدم نامحرم است * وز مقامى حرف مىگويم كه دم نامحرم است . . .

در ظهر مكتوب اين بيت را مرقوم ساخته بود :

رسانند اين رقعهء دردمندى * به دست حسن خواجهء نقشبندى

گفته ، تقاضاى جواب كرده بود و حسن خواجه نثارى ، غزل جوابى با مطلع :

در كلام گوشهء چشم تو غم نامحرم است * وز مقامى حرف مىگويم كه دم نامحرم است . . .

فرستاده بود . « 1 » »

همين را نيز ، بايد خاطرنشان ساخت كه مطربى در موردهاى ضرورى در تذكرة الشعرا ، حكايه‌هاى حجما خرد « 2 » نيز ، آورده است . اكثر آنها حكايه‌هاى حياتى بوده ، در زمان مطربى به‌وجود آمده‌اند . چنين به نظر مىرسد كه مقصد مطربى ، از آوردن چنين حكايه‌ها ، از دو جهت خالى نبوده ، يكى براى رفع خستگى خوانندگان ، دومى براى اثبات نمودن فكر در پيش‌گرفتهء خود مىباشد . چنين روايات را در ورقهاى 78 ب ، 79 الف ، 80 ب ، 81 الف ، 92 ب ، 93 الف و غيره مشاهده مىتوان كرد . هنگام تهيّهء متن مذكور ، اگر در نسخه ، كلمه يا حرف افتاده بود ، با اين علامت [ ] اشاره كرده به متن وارد نموديم .

در خاتمه موقع را مغتنم شمرده از همكاران محترم امر يزدان عليمردان كه وقت گرانبهاى خود را دريغ نداشته و برخى اسناد مربوط به تذكرهء فوق دسترس ما قرار داد و همچنين از دانشمند گرامى كمال عينى كه همه‌گونه مساعدت فرموده و منابع اساسى را در اختيار بنده گذاشته ، از صميم قلب اظهار سپاسگزارى مىنمايم .

اصغر جانفدا

( 1 ) . مطربى ، تذكرة الشعرا ، ورق 187 الف . ( 2 ) . در اصل : ( خورد ) .