تذكرة الشعراء ( فارسي ) — الصفحة ١١٧

محمد مطربى سمرقندى و تذكرة الشعراى او

مىشود ، به اين موازين :

مفتعلن مفتعلن فاعلن * فاعلاتن فعلاتن فعلن

فاعلاتن فاعلاتن فاعلن * فاعلاتن مفاعلن فعلن

اى خم ابروى تو تيغ جفا * حلقهء گيسوى تو دام بلا . . . » « 1 »

پس از مقايسه و بررسى همه‌جانبهء نسخهء مذكور ، ديوان فيضى و نسخهء تذكرة الشعرا كه هر دو ، به خط نستعليق زيبا نوشته شده‌اند ، در بين آنها هيچ‌گونه فرقى از لحاظ خط ، به نظر نرسيد . علاوه بر اينها مطربى ، تذكرهء مذكّر احباب خواجه حسن نثارى را كه بارها مطربى ، در تذكرهء خود ، نثارى را استاد خود خطاب كرده است ، نيز كتابت كرده است . اين جريان هنگام مقايسهء تذكرة الشعرا ، با مذكّر احباب نثارى معلوم گرديد . براى اثبات اين فكر ، از نسخه‌هاى مذكور كه از طرف مطربى استنساخ شده‌اند ، براى نمونه در آخر متن ضميمه گرديد .

از قرار معلوم ، نسخهء تذكرة الشعرا ، در دست يكى از تذكره‌نويسان تاجيك آخر عصر نوزده ، نعمت الله محترم ( متوفى 1338 ق . / 1920 م . ) بوده است . دربارهء شرح‌حال و نمونهء اشعار لطفى سمرقندى كه با مقطع غزل :

اشك دمادم از مژه اين‌همه چيست « لطفيا » * چشم تو مىبرد مگر خاصيت سيماب را

مىباشد . نعمت اللّه محترم در حاشيهء متن ورق 131 الف ، به كلمهء « سيماب » اعتراض كرده چنين نوشته است : « مستور مباد كه مؤلف - رحمه اللّه - عامى بودن لطفى را در اشعار ، به لطفى در مقطع حواله كرده ، در آنجا كلمهء « سيماب » را به جهت حروف روى نوشته و اللّه اعلم كه آن كلمهء « سحاب » است نه « سيماب » ، چنانچه اشك دمادم اقتضاى آن دارد ، در اين صورت آن مقطع مقطوع السقيم خواهد شد ، حرّره نعمت اللّه محترم . »

مطربى در تقرير شرح‌حال « ولى دشت‌بياضى » كه از هندوستان رباعى به‌عنوان

( 1 ) . ديوان فيضى دكنى ، ذخيرهء دستخطهاى شرقى انستيتوى خاورشناسى فرهنگستان علوم تاجيكستان ، تحت رقم 801 ، ورق 522 الف .