فهرست منتجب الدين — الصفحة ٢٥٦

تعليقات

الاخوان " ميرزا عبد الله أفندي در " رياض العلماء " وسيد محمد

باقر خوانسارى در " روضات الجنات " ( إلى غير هؤلاء ) در ترجمه

حال اين عالم آن را مستند خود قرار داده اند ، وأحيانا اگر مطلبي هم

از خارج بدست آورده باشند آن را بعد از نقل اين ترجمه حال ذكر

مىكنند ، وچون اهميت اين ترجمه معلوم شد وزمينه شروع مطلب

فرآهم گرديد به چند امر مهم در اين مورد اشاره مىكنيم .

1 - اينكه منتجب الدين را به لفظ " الواعظ " موصوف داشته است

براي آن است كه اين عالم از وعاظ بسيار معروف زمان خود بوده

است واين مطلب از ملاحظه دو مورد از كتاب " نقض " به خوبى ثابت

مىشود در جائى گفته است ( صفحه 102 )

مرا در شهور سنة خمسين وخمسمائة به روز آدينه بعد از نماز

به مدرسه بزرگ خود نوبت مجلس بود ، ودر آن به مذهب اباحتيان طعن

مىرفت .

ودر جاى ديگر ( صفحه 488 ) گفته :

روزى كه مرا به سراى سيد فخر الدين رحمه الله نوبت مجلس بود

( تا آنكه گفته ) ما مجلس به آخر آورديم .

از اين نقطه نظر است كه در پشت جلد بعضي نسخ كتاب " نقض "

كه به تصريح أفندي در " رياض العلماء " بسيار قديم بوده ، بلكه بعد از

تأمل در سبك عبارت پشت جلد مذكور به ظن قوى بر مىآيد كه آن

نسخه در زمان حيات مؤلف كتابت شده بوده است ، أو را به وصف

" ملك الوعاظ " وصف كرده اند ( وكلام أفندي عن قريب نقل خواهد

شد ) ودر ترجمه حالي كه از رافعى نقل خواهد شد نيز تصريح به اين

شده است كه اين عالم به صفت وعظ متصف بوده است .

ليكن ناگفته نماند كه وعظ وتذكير در آن زمان يكى از وظائف

مهمه علماى بزرگ ودانشمندان نامى ومعروف به علم وفضل وزهد

وتقوى بوده است ، چنان كه از ملاحظه تراجم علماى آن زمان به خوبى

بدست مىآيد مثلا عالم معروف أبو الفتوح اسفرائينى ، ومجد الدين