مجمع الفصحاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢٣

پندنامهء نوشيروان

چو نارى نهد پيش تو مر دهش * چه دانى كه شيرين بود يا ترش

يكى داستان زد بلنداخترى * كه مستور كم ديده‌ام دخترى

به چيزى كه نبود تو را خير و شر * مباش از خداوند دلسوزتر

يكى را همىسوخت دامن به دشت * يكى سوخته‌دل بر او برگذشت

ورا گفت دل‌سوخته بد به من * كه دل سوخت ما را تو را پيرهن

به نر ماده نسپرد هرگز كسى * شنيدم ز داناى پيشين بسى

چگونه چخد خيره با بادگرد * كسى پنبه را جفت آتش نكرد

به عالم كه جويد ز خرد و بزرگ * قصابى ز گربه شبانى ز گرگ

چه خوش گفت آن خواجهء سالخورد * من از نيك‌مردان شدم نيك‌مرد

شنيدم ز داناى گردن‌فراز * كه از خانهء باز گيريد باز

يكى كودك خورده ده‌تا نمد * به يك طرفة العين باب افگند

و ليكن گه بركشيدن ز آب * به بايدش صد مرد با زور و تاب

كسى را كه بر دل خرد پادشاست * به فرمان زن كار كردن خطاست

مكن با دبيران خلاف و لجاج * به خاصه كه دانند درج و دراج

قلم گرچه تيزى ندارد چو تيغ * ز نوك قلم شير جويد گريغ

ز شاعر بترس ار تويى مرد حر * زبانشان به شمشير صلّت ببر

سخنهاى ايشان به صلح و به جنگ * چو نقشى بود كنده بر خاره‌سنگ

شنيدم ز دانندهء گوهرى * كه جنسيست از ساحرى شاعرى

جهان چون عروسيست با رنگ و بو * دريغا كه داماد خوارست او

چو باشى جوان كار پيرى بساز * كه اندر جوانى نمانى دراز

رسن گرچه باشد در ازاى پسر * هم آخر به چنبر درآيدش سر

ز پنجاه چون موى تو شد سپيد * مدار از جوان زن به نيكى اميد

جوان زن چو بيند جوانى هژير * به نيكى نينديشد از مرد پير

عروس جوان گفت با پير شاه * كه موى سپيدست مار سياه

هميشه جوان و جوانمرد باش * ز دونى و بىحاصلى فرد باش