مجمع الفصحاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٧

فى الحقائق

چنين بود تا بود و زين‌سان بسيست * زيان يكى سود ديگر كسيست

زمين تا به جايى نيفتد مغاك * دگر جا بلندى نگيرد ز خاك

دودست‌ست مر چرخ را كارگر * بدين تيغ دارد به ديگر گهر

يكى را به گوهر توانگر كند * يكى را بدان تيغ بىسر كند

بسا كس كه صدساله را كار پيش * همىكرد و روزى نبد زنده بيش

بسا ساليان بسته در بند و چاه * كه شد روز ديگر خداوند جاه

چه بايد به دنيا فزونى بريم * به دشمن گذاريم خود بگذريم

چو از ريگ بگذشت و راه دراز * به ره مرغزارى خوش آمد فراز

پر از مرغ رنگين همه مرغزار * به دستان خروشنده هر مرغزار

ازآن‌پس گهى ديد برتر ز ميغ * كه از تيغ او برزدى ماه تيغ

چنان ديد بس موج درياى تيز * كه برهم زدى گيتى از رستخيز

تو گفتى زمين رزم سازد همى * سپه گشت و بر چرخ تازد همى

دل آنجا گرايد كه كامش رواست * خوش آنجاست گيتى كه دل را هواست

خرد مام بايد همى هش پدر * دل پاك هم جفت و دانش پسر

جهان را پرستندگى نارواست * پرستش خداى جهان را سزاست

جهان جانگزاى است و او جانفزاى * جهان گم‌كننده‌ست [ و ] او رهنماى

جهان جفت غم دارد او جفت ناز * جهان عمر كوته كند او دراز

اگر هيچ سان دشمنت نيست كس * جهان دشمن آشكار است و بس

چو مردم كه گويا ندارد زبان * چو آراسته پيكر پرنيان

بود مرد دانا درخت بهشت * مر او را خرد بيخ و خوبى سرشت

برش گونه‌گون دانش بىشمار * كه از چيدنش كم نگردد ز بار