مجمع الفصحاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٦

فى الحقائق

آدم دم روح بردبارست * ابليس دل ستيزه‌كارست

تن عارف جان نشد به تلبيس * گفتند نكرد سجده ابليس

چون در ره حق نبود خاكى * در آتش جست كبرناكى

آدم ز ابليس جان و دل ديد * ابليس ز آدم آب و گل ديد

چون صورت آدم صفى ديد * گل ديد چو معنيش خفى ديد

او را گل و خاك تيره پنداشت * معنيش كه نور بود بگذاشت

در آينه عكس خويشتن ديد * نور دل‌وجان نديد تن ديد

چون دور ز دولت خرد بود * پنداشت كه آدم‌ست خود بود

يك بود چو كاژ بد دو پنداشت * پس فرع گرفت و اصل بگذاشت

نشگفت چو كاژ يك‌دو بيند * پس فرع بر اصل برگزيند

در دانش آدمى بود ژاژ * جز كژبينى ز ديدهء كاژ

ابليس هوا بديد خود را * گل ديد نه آدم و خرد را

زان گفت كه نار بهتر از گل * كو ديد گل سياه نه دل

ور نى كه دل چو حور ديدى * كى گل ديدى كه نور ديدى

لعنت دورى بود به معنى * معنى بايد تو را نه دعوى

چون دور ز عقل دوربين ماند * در هستى خويشتن لعين ماند

ملعون شد و بر كرانه افتاد * هرچند كه در ميانه افتاد

از نقطه محيطسان برون ماند * در پاى ستيزه سرنگون ماند

وين طرف اگرچه بر كنارست * بر خطهء روح شهريارست

آدم ز دو چيز شد مصور * ابليس يكيست زان دو گوهر

تو زين دو جهت به سست‌عهدى * دجال مباش باش مهدى

نارى تو اگر جدا ز نورى * ملعونى اگر ز اصل دورى

لعنت چه كنى بر آنكه هزمان * مى بر زندت سر از گريبان

تا هست تن تو هست ابليس * اندر رگ تو چو خون به تلبيس

ابليس مكش چو رام باشد * در بند كنش تمام باشد