رشحات عين الحيات ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٢١

مقايسه نثر تذكرة الاولياء و رشحات :

نثر فنى در قرن ششم و هفتم بوده ، استفاده نكرده ، بلكه بايد گفت ، برخى از اين عبارتها و جمله‌هاى ثقيل عين گفتارى است كه نويسنده از قول مشايخ بزرگ نقل و روايت كرده است .

3 - تركيبات وصفى و اسمى فارسى : اگرچه مؤلف كتاب در تحت تأثير اسلوب نگارش قرن نهم مقدارى لغات نامأنوس و تركيبات و عبارات و جمله‌هاى عربى وارد نثر خود كرده ، با وجود اين ، بدليلى كه درباره نويسندگان صوفيه بيان كرديم ، نثر كتاب رشحات به نسبت نثر فارسى زمان خود هم ساده‌تر و هم روان‌تر و هم از جهت اشتمال بر تركيبات وصفى و اسمى و استعارى فارسى زمان خود هم ساده‌تر و غنىتر و هم پرمايه‌تر است .

اين تركيبات كه از پيوستن كلمات عربى با پيشوندها و پسوندها و يا اسمهاى فارسى مىساختند ، در اين متن كم نيست كه برخى از آنها نيز به نظر تازه و بديع مىنمايد از قبيل :

سركاردار : بمعنى پيشكار و مباشر زراعت - صحبت‌دار : بمعنى مصاحبت :

. . . از بعضى سركارداران ايشان مىشنيد كه مزرعه‌هاى آن حضرت - ( خواجه احرار ) از هزار و سيصد درگذشته است ص 404 . . . گويند عبد الجميل امام ، صحبت‌دار حضرت خضر عليه السلام بود . ص 34

جويبان بمعنى ميراب ، تركيب بسيار خوبى است و در لغتها نيز نيامده است :

روزى برادر كلان من گويان‌گويان از در درآمد كه پسر اسد جويبان مرا ايذاى بسيار كرد ص 540 همشيره بمعنى برادر رضاعى ، مثل : شخصى را كه به اين فقير همشيره بود و اخوت رضاعى در ميان ما ثابت .