رشحات عين الحيات ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١١٦

مقايسه نثر تذكرة الاولياء و رشحات :

كردن ، عرض كردن ، مقرر كردن ، ملازمت كردن ، معلوم شدن ، رحلت فرمودن ، وفات يافتن ، دفن كردن ، حمل كردن ، دلالت كردن ، تعبير فرمودن نقل كردن ، اشارت فرمودن ر 16

عبارت فعلى : بخاطر رسيدن

صفحه 224 تذكرة الاولياء :

فعل‌هاى ساده و بسيط : خواستن ، آوردن ، ديدن ، رفتن ، پذيرفتن ، انديشيدن ، دانستن ، گفتن ، چكيدن ، يافتن ، داشتن ر 11

فعل‌هاى پيشوندى : درآمدن ، برگرفتن : وانمودن ، فراكردن ، بازخفتن ر . 5

فعل‌هاى مركب با دو جزء فارسى : گذر كردن ، بيم داشتن ، گشاده كردن ، شرم داشتن ، دوست داشتن ، سخن گفتن ، خاموش بودن ، پديد آمدن ر 8

فعل‌هاى مركب با يك جزء عربى : عرضه كردن ، ندا آمدن ، خيانت كردن ، فانى شدن ر 4

عبارت‌هاى فعلى و كنايات :

ندارد

غير از اين چند صفحه كه نمونه‌هاى آن ذكر شد ، افعال چند صفحه ديگر از متن رشحات استخراج و با يكديگر مقايسه نمودم معلوم شد كه در همه آنها كمابيش اين نسبت برقرار است يعنى مطابق ناموس تطور زبان و استعمال افعال بمرور زمان ديگرگون شده و در ميان آنها فعل‌هاى مركب كه يك جزء آن عربى است بر ديگر فعلها مخصوصا فعل‌هاى پيشوندى در اين متن غلبه دارد و فعل‌هاى پيشوندى نظير : اندر - بر - در - فرا ، فرو ، فراز ، باز و مانند اين‌ها تركيب مىشده و بفعلها معناى خاص مىداده بتدريج نقصان پذيرفته و جاى خود را به افعال مركب داده است و به همين علت در اين متن