رشحات عين الحيات ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٩٨

4 - منظومه محمود و اياز

است برشته نظم كشيده است ، اين مثنوى را در سال 902 گفته و شماره ابياتش دو هزار و پانصد و شصت بيت ( 2560 ) مىباشد . هنگامى كه مثنوى محمود و اياز را مىسروده سى سال داشته ، تولد فخر الدين على در سال 873 بوده است و آن را بنام امير على شير نوائى به پايان رسانيده است « 1 » .

ولى آقاى جلالى نائينى براى هيچ‌يك از گفته‌هاى خود مدرك و ماخذ ذكر نفرموده‌اند ، در هر حال مثنوى محمود و اياز به اين بيت آغاز مىشود :

اى نام تو گنج‌نامه راز * بر نام تو خامه گنج‌پرداز

ابيات زير نيز از آن منظومه است :

چون شعله عشق عالم‌افروز * سر برزند از دل غم‌افروز

آن شعله كشد كه جان فروزد * نى جان كه همه جهان بسوزد

سوزد همه رخت زرق و سالوس * نى نام گذارد و نه ناموس

در تعريف سخن فرمايد :

گنج است سخن ز كشور دل * پيدا شده در خزانه گل

گنجى است در و خرد گهرسنج * شمشير زبان كليد آن گنج

وصف سخن از زبان فزونست * در شرح سخن زبان زبونست

انسان صدفيست نازپرور * در وى سخنان چو عقد گوهر

قدر صدف از گهر فزايد * از هر صدف اين گهر نزايد

خوش آن صدفى كه در فشاند * چون ابر بهار در چكاند

آن را كه صدف پر است از در * جا دارد اگر كند تفاخر

( 1 ) - مقدمه فاضل محترم آقاى جلالى نائينى بر تفسير مواهب عليه .