رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٨٢

12 - شيخ ابراهيم بن سليمان قطيفى غروى حلى

آنچه در آن وجود دارد ويژهء اهل بيت عليهم السّلام است تا چه رسد به پشيزى كه در اختيار آن ستمگر سركش بوده باشد . بنابراين ، مقايسهء شيخ ابراهيم با آن حضرت قياس مع الفارق است و حديث تأسى هم به همين مناسبت بىاساس خواهد بود ؛ زيرا تأسى به امام عليه السّلام نسبت به چيزهايى كه جهت اختصاصى آن معلوم نباشد واجب يا مستحب است و در غير آن صورت وجوب و استحبابى ندارد .

2 - باب تقيه نسبت به آن حضرت مفتوح بود و واضح است كه بدين جهت ناچار است جايزه او را بپذيرد ؛ زيرا حضرت مجتبى عليه السّلام به طور ظاهر با آن ملحد ، مصالحه كرده بود تا از اين راه بتواند خون شيعيان و ارادتمندانش را از تيغ آن دژخيم محفوظ بدارد و هرگاه از پذيرش جوايز او خوددارى مىفرمود آن بدبخت تيره‌دل يقين مىكرد حضرتش از زير بار صلح او شانه خالى كرده و ممكن بود چنان پندارد كه امام عليه السّلام دوباره انديشه خروج عليه او را دارد و به همين مناسبت استدلال به تأسى از آن حضرت درست نيست .

3 - خداى متعال مىفرمايد : وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ « 1 » گرايش به ستمگر و توجه به وى مستلزم ورود به دوزخ است و شكى نيست اخذ جوايز از سلطان جائر موجب ورود به دوزخ خواهد بود و اخذ چنان جوايزى با توجه بدان استلزام ممنوع است ؛ زيرا مقدمهء محظور هم محظور است چه آنكه كمتر اتفاق افتاده است كه پذيرش احسان بيرون از ركون به محسن باشد مثل معروفى است كه ، الإنسان عبد الإحسان ، انسان بندهء احسان است . آرى پذيرش احسان در حال ضرورت و امثال آن بيرون از اين قاعدهء كلى است و ماسواى آن در تحت آن قانون كه منع است برقرار خواهد بود و پيداست كه براى شيخ ابراهيم بنا به اظهار خود او كه نيازمند به جايزه شاه نبوده هيچ‌گونه ضرورتى وجود نداشته است . پس تجويز اخذ

( 1 ) - سوره هود 113 .