رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢٨

241 - شيخ اجل جمال الدّين ابو منصور حسن بن شيخ سديد الدّين يوسف بن على بن محمّد بن مطهر حلى قدس اللّه روحه الشريف

تيميه با كتابى كه نوشته عليه او برخاسته و در رد نظريات او پافشارى و حق امثال او را به خوبى استيفا كرده است .

و كتاب الاسرار الخفية فى العلوم العقلية و غير از آن از آثار اوست و چنان‌كه گويند عده آثار او به صد و بيست مجلد مىرسد .

و آن‌گاه كه كتاب ابن تيميه كه در ردّ بر او بوده به دست علامه رسيد ابياتى را كه از جمله بيت زير باشد به وى نوشت :

لو كنت تعلم كلما علم الورى * طرا لصرت صديق كل العالم

هرگاه از آنچه كه همگان باخبرند باخبر مىبودى ، دوست همه دانشمندان مىشد « 1 » .

شمس الدّين موصلى از قول ابن تيميه به علامه پاسخ داده است « 2 » .

گويند علامه حلى در دولت خدابنده از ديگر اعلام برتر و بالاتر بود و ثروت زيادى به دست آورد و در عين حال ، شخص بخيلى بود و در اواخر عمر به حج بيت اللّه مشرف شد و گروه بسيارى - در فنون مختلفه - افتخار شاگردى او را داشتند .

( 1 ) - قصص العلماء اين شعر را كه دنباله شعر بالا است از تذكره شيخ نور الدّين على بن عراق مصرى نقل كرده است : لكن جهلت فقلت ان جميع من * يهوى خلاف هواك ليس بعالم ( 2 ) - پاسخ شمس الدّين محمّد بن محمّد بن عبد الكريم كه در جواب علامه گفته اين است : يا من يموه فى السؤال مسفسطا * ان الذى الزمت ليس بلازم هذا رسول اللّه يعلم ما * علموا و قد عاداه اجل العالم مؤلف قصص مىنويسد : جواب شمس الدّين واضح است : زيرا خطاب علامه با تقى الدّين بوده و موجبه جزئيه است ، و شمس الدّين سالبه جزئيه در پاسخ آورده است و سالبه جزئيه نقيض موجبه جزئيه نخواهد بود پس اين نقض ظاهر الدفع است . قصص العلماء از سيد نعمة اللّه جزائرى نقل كرده است اين رباعى از تراوشات طبع علامه حلى است : لى فى محبته شهود اربع * و شهود كل قضية اثنان خفقان قلبى و اضطراب مفاصلى * و شحوب لونى و اعتقال لسانى - م .