رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥١٦
241 - شيخ اجل جمال الدّين ابو منصور حسن بن شيخ سديد الدّين يوسف بن على بن محمّد بن مطهر حلى قدس اللّه روحه الشريف
علت اينكه علامه از آن در خلاصه نام نبرده بدان جهت بوده كه ، شرح اشارات پس از خلاصه به تأليف رسيده است .
پس از اين در ذيل ترجمه فرزندش شيخ فخر الدّين محمّد به پاره‌اى از آنچه مربوط به علامه است اشاره خواهيم كرد از آن جمله خواهيم گفت ، طبق قراينى كه در اختيار ما مىباشد ، فخر المحققين كتاب الفين پدرش را كه نامرتب بوده ، مرتب و مدون كرده است .
و ما از نسخه‌هاى مشهور الفين هرچه را كه ديده‌ايم چنان بوده كه هزار اوّل و بخشى از هزار دوم را تدوين كرده است و در عين حال به نسخه‌اى از الفين دست يافتيم كه مطالب زيادترى از نسخه‌هاى مشهور داشت .
خلاصه آنكه مؤلف هزار اوّل از الفين را در اثبات امامت ائمه طاهرين به ويژه ، حضرت مولا على امير المؤمنين عليه السّلام و اثبات عصمت ايشان طبق ادله عقليه ، و هزار دوم را مربوط به خلفا و دست‌نشاندگان ايشان تأليف و تدوين كرده است .
و خود علامه در چند موضع از ايضاح الاشتباه تصريح كرده ، كه كتاب بزرگى به نام كشف المقال فى معرفة الرجال تأليف كرده است « 1 » .
مشهور آن است كه نخستين كتابى را كه علامه تأليف كرده كتاب منتهى المطلب است چنان‌كه خود او در فهرست اسامى آثارش نخست به نام آن كتاب اشاره كرده است و گويند وى ، در هنگام تأليف اين كتاب سى و پنج‌ساله يا به قولى سى و سه‌ساله بوده است .
ليكن ، پيش از اين از خلاصه نقل كرديم كه وى ، كتاب منتهى را در سال 693 به پايان آورده ، بنابراين با تطبيق سال ميلادش كه 648 هجرى بوده ، پيداست كه در هنگام تأليف كتاب مزبور چهل و پنج‌ساله بوده ، و تاريخ تأليف خلاصه ، ده سال پس از آن به وقوع پيوسته است . و هرگاه اين
( 1 ) - از جمله ذيل نام‌بردارى از محمّد بن احمد اشعرى و همچنين در آخر كتاب به نام كشف المقال تصريح ، و در آغاز ايضاح به اشاره برگزار كرده است .