رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٩

241 - شيخ اجل جمال الدّين ابو منصور حسن بن شيخ سديد الدّين يوسف بن على بن محمّد بن مطهر حلى قدس اللّه روحه الشريف

حسن بن داود در رجال خود آنجا كه از وى نام مىبرد مىنويسد :

شيخ طايفه و علامهء روزگار و محقق مدقق كثير التصانيف است . رياست اماميه در معقول و منقول به وى پايان پذيرفته و سال 648 هجرى متولد شده است . پدرش قدس اللّه روحه فقيهى محدث و مدرسى عظيم الشأن بوده است .

سيد مصطفى در رجال خود پس از آنكه ، مطالب ابن داود را راجع به علامه نگارش داده است ، مىنويسد : به خاطرم مىگذرد كه از علامه توصيفى به جاى نياورم زيرا ، كتاب من درخور دانش‌ها و تصنيف‌ها و فضيلت‌ها و آراستگىهاى او نمىباشد و بيش از هفتاد كتاب و اثر از خود به جاى گذارده است .

ميرزا محمّد على استرآبادى در رجالش مىنويسد : آراستگىهاى او بيشتر از آن است كه ، به شماره آيد و آشكارتر از آن است كه پوشيده بماند . پس از آن ، سال ميلادش را به طورى كه نوشتيم بيان داشته ، و اضافه كرده است ، رحلتش در شب يازدهم محرم الحرام سال 726 هجرى اتفاق افتاده است .

مؤلف امل پس از نقل پاره‌اى از اقوال مىنويسد : خود علامه در خلاصة الرجال به شرح زير به ذكر نام آثارش پرداخته و مىنگارد ، حسن بن يوسف ابن على بن مطهر ( با ميم مضمومه و طاى بىنقطه و هاء مشدده و پس از آن راء ) ابو منصور كه مولد و زيستگاهش حله است مصنف اين كتاب ( خلاصة الرجال ) است و علاوه بر آن آثار ديگر هم دارد .

از آن جمله است : منتهى المطلب فى تحقيق المذهب كه چونان كتابى تأليف نشده است . ما ، در اين كتاب همگى آراى مسلمانان را كه داير در اطراف فقه بوده است ايراد كرده‌ايم و پس از آنكه ادلهء مخالفان خويش را باطل ساخته‌ايم به برترى عقيده خويش اشاره كرده‌ايم و تا اين تاريخ كه ماه ربيع الآخر سال 693 هجرى است هفت مجلد آن به اتمام رسيده و اميد است به يارى خدا به ما بقىِ آن توفيق حاصل كنيم .