رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٨

157 - سيد جليل ناصر الدّين حسن بن على بن حسن ( حسين ) بن على بن عمر اشرف بن على بن حسين بن على ابى طالب عليه السّلام معروف به ابو محمّد اطروش شهيد

شهر چالوس باروى بس بلند كهنى بود كه اطروش آن را در هنگامى كه ديلمىها و جبلىها اسلام آورده بودند ويران كرد .

پس از اين اطروش مردم ديلم را به خروج براى طبرستان دعوت كرد و سلام را به فرماندارى ديلم برگماشت و ازآنجاكه سلام كاملا از عهده زمامدارى آن سرزمين برنيامد مردم ديلم عليه او شوريدند سلام با آن‌ها نبرد كرد و منهزم شدند و پس از انهزام آن‌ها ، تقاضاى بركنارى از فرماندارى آنجا را كرد و امير احمد او را معزول داشت و آن‌گاه كه نوبت به پسر نوح رسيد وى را بار ديگر به فرماندارى آنجا برگمارد و شهرهاى ديلم و جبل با حكومت او اصلاح يافت و پس از آنكه در آن سرزمين درگذشت ابو العباس محمّد بن ابراهيم صعلوك به كارگزارى آنجا نامزد شد صعلوك رسوم ابن نوح را كه در آنجا مقرر داشته بود تغيير داد و رويه ناخوشايندى با آن‌ها داشت و هدايايى كه پسر نوح به رؤساى ديلم مىداد از آن‌ها قطع كرد .

حسن كه همواره در صدد فرصت مناسبى بود از موقعيت استفاده كرد و مردم ديلم را تحريك و آن‌ها را به خروج عليه كارگزار ديلم و دست‌نشانده‌هاى او دعوت كرد . مردم ديلم پيشنهاد او را پذيرا شده ، همراه او خروج كردند و به كارزار با صعلوك كمر بستند و در محلى به نام نوروز ، تلاقى هر دو لشكر شد و صعلوك كه در آن هنگام در كنار ساحل دريايى كه تا سالوس ( چالوس ) يك روز راه بود اقامت داشت .

صعلوك در اين كارزار شكست يافت و چهار هزار نفر از لشكريان او كشته شدند و اطروش باقىماندگان لشكر او را محاصره و دستگير كرد و پس از آن ، آن‌ها را به جان و مال امان داد و به دنبال آن به‌سوى آمل عزيمت كرد . در بازگشت او حسن بن قاسم داعى علوى كه داماد اطروش بود عليه آنان برخاست و همهء آن‌ها را كشت زيرا ، او با آن‌ها معاهده نداشت و به ايشان هم امان نداده بود .