رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٧
121 - شيخ اجل اقدم ابو محمّد و يا ابو على حسن بن على بن ابى عقيل عيسى حذاء عمانى
ابن شهرآشوب در معالم العلماء گويد « 1 » . . .
قاضى نور اللّه ، در مجالس المؤمنين چنين مىنويسد : حسن بن على بن ابى عقيل عمانى ، از اعيان فقها و اكابر متكلمان بوده و او نخستين دانشورى است از مجتهدان شيعه كه با مالك كه از علماى عامه است موافقت كرده و آب قليل را به مجرد ملاقات با نجاست نجس ندانسته است و به خاطر نمىرسد ديگرى از مجتهدان شيعه در اين مسأله با وى همراه بوده باشد .
بهجز سيد اجل حسيب فاضل نقيب امير معز الدّين محمّد صدر اصفهانى رسالهاى مستقل در دفاع از مذهب ابن ابى عقيل نوشته و از اعتراضاتى كه علامه در مختلف و ديگران عليه ابن ابى عقيل آوردهاند پاسخ داده و ادله ديگرى در جانبدارى از نظريه ابن ابى عقيل ايراد كرده است و اين ضعيف ( قاضى نور اللّه ) مؤلف اين كتاب ( مجالس المؤمنين ) در اوقاتى كه كتاب مختلف را مطالعه مىكردم و رساله معز الدّين مورد توجه من بود رساله علىحدهاى در رد رسالهء مذكور تأليف كردم .
ابن ابى عقيل آثارى در فقه و كلام دارد از جمله المستمسك بحبل آل الرسول ، و اين كتاب ، ازهرجهت در ميان شيعه اشتهار دارد تا به حدى كه هر زمان قافلهء حاجيان از خراسان مىآيد ، نسخهاى از آن را به دست ، آورده ، يا از آن استنساخ كرده و يا خريدارى مىكند . و به دنبال آنچه مرقوم داشته مطالبى را كه از نجاشى در اينجا آوردهايم متعرض شده است .
مؤلف گويد : اينكه قاضى اظهار مىدارد هيچيك از مجتهدان شيعه به غير از سيد صدر ، در اين مسأله با ابن ابى عقيل همراهى نكرده است ، درست نيست .
پس از عصر قاضى يعنى در روزگار ما ، ملا محمّد محسن كاشانى رحمه اللّه با ابن ابى عقيل موافقت كرده و پافشارى در صحت آن داشته و استاد محقق ما
( 1 ) - ابن شهرآشوب مىنويسد : الحسن بن عيسى بن ابى عقيل العمانى المتكلم له كتب كالمستمسك بحبل آل الرسول عليهم السّلام فى الفقه كبير ، الكر و الفر فى الامامة - م .