رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢١٤
6 - ابو تمام طايى شامى حبيب بن اوس بن حارث بن قيس حورانى
ابو تمام ، سراينده گندم‌گون و بلندبالا و زبان‌آور و شيرين‌گفتار بود سال 190 يا پيش از آن متولد شد و سنه 231 هجرى در موصل درگذشت . و هنگامى كه جان به جان‌آفرين سپرد حسن بن وهب در سوگ او چكامه‌اى سرود از آن جمله دو بيت زير است :
فجع القريض بخاتم الشعراء * و غدير روضتها حبيب الطائى
ماتا معا فتجاورا فى حفرة * و كذاك كانا قبل فى الاحياء
با مرگ خاتم سرايندگان ، شعر مرد و حبيب طائى هم در خاك غنود .
ابو تمام و سروده‌اش هر دو در خاك پنهان شدند ، همچنان‌كه در روزگار زندگى ، هر دو باهم بودند .
و نيز محمّد بن عبد الملك زيات وزير معتصم باللّه خليفه عباسى ، در سوگ او گفت :
نبأ أتى من أعظم الأنباء * لما ألمّ مقلقل الاحشاء
قالوا حبيب قد ثوى فأجبتهم * ناشدتكم لا تجعلوه الطائى
خبر مهمى كه اعضا و جوارح مرا ناراحت كرده به من رسيد و آن اين بود كه گفتند حبيب مرد سوگند به خدا نگوييد كه حبيب طائى ( ابو تمام ) مرده است .
ابو تمام ، در روزگار ولايت و امامت حضرت جواد الائمه عليه السّلام مىزيسته بلكه ، افتخار درك زمان حضرت ولايت مطلقه امام هادى عليه السّلام را نيز داشته است ؛ زيرا او ، در روزگار آن حضرت رحلت كرده است .
سيوطى ، در طبقات النحاة گويد در آثار يكى از شاگردان شيخ منتجب الدّين صاحب فهرست ، چنين آمده كه : ابو تمام حبيب بن اوس طائى شاعر ، يكى از سرايندگان ماهر بوده كه مىتوانسته معانى عالى را استخراج كند و در الفاظ تازه و بديع به كار ببرد و با نظر صائبى كه داشته و كتاب حماسه‌اى را كه به ذوق سرشار خويش برگزيده ، با اساتيد فن و سرايندگان عصر خود احتجاج نمايد و به مناظره نشيند .