رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٣
4 - شيخ اجل محقق نجم الدّين ابو القاسم جعفر بن حسن بن يحيى بن حسن بن يحيى بن حسن بن سعيد حلى هذلى ملقب و مشهور به محقق حلى رحمه اللّه « 1 »
بعضى گفته‌اند ، محقق ، از محمّد بن نما نيز روايت مىكرده و اين قول قابل ملاحظه است « 1 » .
علامه حلى در يكى از اجازاتش ( اجازه ابن زهره ) به مناسبت ذكر محقق حلى مىنويسد : وى ، در فقه برترين اعلام روزگارش بوده است « 2 » .
شيخ حسن ، صاحب معالم در اجازه‌اش ( به سيد نجم الدّين ) اظهار مىدارد : هرگاه علامه برترى محقق را در فقه ، مقيد به اعلام زمانش نكرده بود ، به صواب نزديك‌تر بود زيرا ، من در ميان فقها همتايى براى او نمىدانم « 3 » .
و آن‌گاه كه محقق دار فانى را وداع گفت گروهى از سرايندگان و اعلام آن زمان چكامه‌هايى در سوگ او سرودند از جمله شيخ محفوظ ابن وشاح ، در ضمن چكامه در سوگ او گويد :
اقلقنى الهم و فرط الاسى * و زاد فى قلبى لهيب الضرام
لفقد بحر العلم و المرتضى * فى القول و الفعل و فصل الخصام
اعنى ابا القاسم شمس العلى * الماجد المقدام ليث الزحام
أزمة الدّين بتدبيره * منظومة احسن بذاك النظام
شبه به البازى فى بحثه * و عنده الفاضل فرخ الحمام
قد أوضح الدّين بتصنيفه * من بعد ما كان شديد الظلام
( 1 ) - هرگاه مراد از محمّد ابن نما ، نجيب الدّين ابو ابراهيم محمّد بن نما حلى باشد صحيح نيست ؛ زيرا اين ابن نما در سال 428 هجرى يعنى 248 سال پيش از محقق درگذشته است و امر به ملاحظه مؤلف هم اشاره به اين موضوع است آرى ، ممكن است مراد از او ، ابو جعفر نجيب الدّين محمّد بن جعفر معروف به ابن نما بوده باشد كه از اكابر مشايخ قرن هفتم هجرى است و شيخ حسن صاحب معالم هم در اجازه خود نام او را ذكر كرده است و كتبى به او منسوب است و در سال 645 هجرى در روز عيد غدير هنگام مراجعت از نجف اشرف در كربلا درگذشت - م . ( 2 ) - صورت اين اجازه در اجازات بحار آورده شده است و تاريخ آن 15 شعبان سال 723 هجرى بوده است . ( 3 ) - صورت اين اجازه در اجازات بحار آمده است و تاريخ آن معلوم نيست - م .