خلاصة الأشعار و زبدة الأفكار ( بخش كاشان ) ( فارسي ) — الصفحة ٠.٣٣
مكتب وقوع
مكتب وقوع
مكتب وقوع
در مكتب وقوع كه بناى شاعر بر واقع‌گويى و اوضاع و احوالى است كه واقعيت آن آشنا به ذهن است ، پايبندى به صنايع ادبى و رعايتهاى بديعى و رسميت عبارات فاخر كمتر به نظر مىرسد ، درحالىكه احترازى هم از آن جمله نيست . البته اين نوع سخن سخنى بىسابقه نيست و در اشعار امير خسرو و سعدى و ديگران جسته گريخته ديده شده است .
سعدى :
هرگز وجود حاضر و غايب شنيده‌يى * من در ميان جمع و دلم جاى ديگر است
* * *
گر بگويم كه مرا با تو سروكارى نيست * در و ديوار گواهى بدهد كارى هست
در نيمهء دوم قرن دهم اكثر شاعران به سبك وقوع شعر مىگفتند و از نامبرداران اين مكتب مىتوان از شرف جهان ، عليقلى ميلى هروى ، ضميرى اصفهانى ، وحشى بافقى ، قيدى شيرازى ، علينقى كمره‌يى ، ولى دشت بياضى و وقوعى تبريزى نام برد .
در تذكره خلاصة الاشعار بسيارى از شاعران به طرز وقوع شعر گفته و درّ معنى سفته‌اند كه براى نمونه از قسمت مربوط به شعراى كاشان ابياتى نقل مىكنيم :
گفته‌يى حالا ز من راضىترى يا پيش ازين * پيش ازين راضى نبودم ، اين زمان هم نيستم
شجاع
در خيالم كه به پهلوى كسى بنشينم * كه خيالش ننشسته‌ست به پهلوى كسى
بيت بالا درحالىكه به سبك وقوع سروده شده است ، از صنعت بديعى كه انتقال واژه‌ها از مصرع اول به مصرع دوم است نيز برخوردار مىباشد .
با غير خواريهاى او امشب شجاع از بيم توست * ورنه براى مصلحت يك لحظه تن در خواب ده
* * *
كمند مِهر چنان پاره كن كه گر روزى * شوى ز كرده پشيمان به هم توانى بست
شجاع
* * *