تذكرهء مرآة الخيال ( فارسي ) — الصفحة ٢٢١

[ حكيم فيض على ]

امّا بيان بحور اربعه كه ابيات صدر در آنها توان خواند ( ؟ ) :

بحر سريع مطوىّ موقوف ( مفتعلن مفتعلن فاعلان ) ، اين بحر مخزن الأسرار است و مصراع از آنجا به ارادهء توضيح نوشته مىشود : « هست كليد در گنج حكيم » .

بحر خفيف مخبون 139 ( فاعلاتن مفاعلن فعلن ) ، اين بحر هشت بهشت است و مصراع از آنجا مرقوم مىگردد : « پنج يار هنرشناس جوان » .

بحر هزج مسدّس 140 ( مفعولن فاعلن مفاعيل ) 141 ، اين بحر سبحة الأبرار است و مصراع از آنجا بر زبان قلم مىآيد : « شاه والاگهر دريا كف » .

چهارم ، بحر مثنوى مولانا جلال الدّين روميست كه از غايت اشتهار ، محتاج به توضيح نباشد .

و اين غزل بىنقطه هم از اوست كه از فرط خوبى نقطهء انتخاب نيز ندارد :

در سرم كاكل او سودا كرد * در دلم درد و الم مأوا كرد

ملك دل در عمل و حكم آورد * كار كاوس و مَلِك دارا كرد

درد آمد دل ما را هرگاه * در ره آل رسول آوا كرد

داور دهر مر آل او را * حلم در كار همه اعدا كرد

احمد مرسل و آل او هم * گره كار دلم را وا كرد

كلكِ دُر سلكم در مدح رسول * گهر ساده‌كلام املا كرد

صعوه دل آمده‌ام امّا مدح * دل مهموم آسا كرد [ كذا ] 142

مادح آل رسولم همه حال * كه مرا مدح كلام‌آرا كرد

در سطورم همه مِسك و گوهر * كردگار همهء اسما كرد

حمد للَّه كه مرا آل رسول * عالِم و در حكما اعلا كرد

گر ارسطو و اگر مرد دگر * در ره علم و عمل املا كرد

كرم احمد و هم اسم مرا * احكم و اعلم و هم اعلا كرد