تذكرهء مرآة الخيال ( فارسي ) — الصفحة ١٨٣

فائده در وجود جنّيّات

ثانى داشت و به خوبيهاى بسيار آراسته بود ، اين مطلب را كه خالى از ادائى نيست ، نوشته ، فرستاد :

قطره بگريست كه از بحر جداييم همه * بحر بر قطره بخنديد كه ماييم همه

و شيخ محمّد سعيد اين دو بيت در جواب رسانيد :

روز و خورشيد صفت عين ضياييم همه * نتوان گفت كه از خويش جداييم همه

گفتن ما و شما نيست به توحيد روا * ما چو ظاهر ز شماييم شماييم همه

و اين چند بيت از واسوختگيهاى اوست :

ندانم از چه سبب اى محوّل الأحوال * شدم چو زلف پريشان سيه ستاره چو خال

چه جلوه‌ها كه نمودى به جلوه‌گاه ظهور * چه نقشها كه كشيدى به كارگاه خيال

ز بخت تيرهء خود هركجا كه بگريزم * سياه‌بختيم آيد چو سايه از دنبال

كجاست عالَمِ ديگر كه پُر مكرّر شد * سپهر و مهر و شب و روز و هفته و مه و سال

روزى شيخ محمّد سعيد در ايّام رمضان ميرزا را دعوت نمود ، وى اين قطعه فرستاد :

چو خيمه زد شه خورشيد اندر اين صحرا * شب سياه نهان شد چو شير از مردم

مرا رسيد به خاطر كه فرحت‌افزايى * خورم جراحت اين روزه را كنم مرهم

غرض كه روزه ندارم نمىتوان آمد * اگر تو لطف كنى هست عين مهر و كرم

شيخ اين قطعه در جواب وى نوشت :

ايا فصيح مقالى كه در سخندانى * نرسته چون تو گلى از حديقهء عالم

نزاد مادرِ ايّام در جهان چون تو * خلف‌ترين پسرى از قبيلهء آدم

ز نامهء تو سرورى به جان خسته رسيد * چه نامه بود من دل‌فگار را مرهم

عبارتش همه رنگين و معنيش نازك * همه به صورت و معنى چو جان و تن باهم

و ليك هيچ نفهميدم آخرين بيتش * كه از معانى آن عقل بود نامحرم

از اينكه روزه نباشد نمىتوان آمد * چه جاى گفتن اين حرف بود اى اعلم

نه خانهء منِ رند است خانهء قاضى * كه غير شرع در آنجا نمىتوان زد دم

فقير نيز نه مفتى نه واعظ شهر است * نه محتسِب كه ز ديدار من شوى درهم

ز سوى چون تو سخن‌پرورى چنين عذرى * شنيدم و شدم از فكر آن بسى ابكم

تو را اگر نَبُوَد روزه مطلب اصليست * كه بىملال نشينيم ساعتى باهم

غرض كه هرچه نوشتى گذشت و رفت كنون * بيا وز آمدنت ساز خاطرم خرّم