نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي ) — الصفحة ٣٧٣
32 ) جناب غفران مآب مولانا السيد دلدار على بن محمد معين بن عبد الهادى الرضوى النقوى الهندى النصيرآبادى [ 1166 - 1235 ه ق . ] : « 1 »
مولانا السيد حسن [ متوفى 1260 ] ، و جناب مولانا السيد مهدى ، و جناب ملائك مآب سيد العلماء آقا سيد حسين [ متوفى 1273 ] - رضوان اللّه عليهم - كه در علم و حلم و فضل و سخا و قضا و افتا مشهور بين الانام و زبانزد هر خاص و عام است .
و از تلامذهء آن جناب جماعتى كثيرند كه به درجهء قصوى از علم و عمل فايز شدند :
از جملهء افاضل تلامذهء آن جناب ، صفوة الاعيان ، مفتى سيد محمد قلى خان است كه از اكابر متكلمين و زبدهء مفسريناند .
و از جملهء ايشان مولوى ياد على كه از بنى اعمام آن عالىمقام بود . از تصانيف او تفسيرى است به زبان فارسى .
و از آن جمله ميرزا فخر الدّين احمد خان مشتهر به ميرزا جعفر كه در اكثر علوم حظ اوفر داشته .
و از آن جمله فاضل كامل و عالم عامل مير مرتضى رحمه اللّه . از تصانيف او است : رسالهء اسرار الصلاة ، در اوزان شرعيه ، عربى ، و غيره .
و از جملهء ايشان است ميرزا محمد خليل زاير كه هم به خدمت آقا سيد على طباطبائى كربلائى مشرف گشته استفاده از آن جناب هم نموده بود .
ديگر از افاضل تلامذهء ايشان ، ذى الفخر الجلى و الشرف البهى ، مولانا السيد احمد على المحمدآبادى - ادام اللّه ايام افاداته - كه الحال ذات قدسى صفاتش به درس و تدريس و افادات مشغول و مصروف است .
از جملهء مصنفات آن جناب غفرانمآب است :
كتاب اساس الاصول ،
و كتاب [ فوائد آصفيه و ] مواعظ حسينيه ،
و شرح باب الصوم حديقة المتقين آخوند مجلسى - ره -
و شرح باب الزكاة از كتاب مذكور ،
و كتاب مرآة العقول كه ملقب به عماد الاسلام است در پنج مجلد ضخيم : جلد اول در ذكر مباحث توحيد ، مجلد دوم در بيان مباحث عدل و ما يتعلق به ، مجلد سوم در مباحث نبوت انبيا - عليهم السلام - مجلد چهارم در مباحث امامت ائمهء هدى - عليهم التحية و الثناء - مجلد پنجم در مباحث معاد جسمانى و روحانى و ما يلحق به من المباحث . اكثر در اين كتاب بر امام فخر الدّين رازى رد فرموده . الحق كتابى است كه گوش فلك نظيرش نشنيده و چشم روزگار ، عديلش نديده در استيعاب « 1 » اقوال و عبائر « 2 » علما كمتر كتابى مثل آن از ممكن ضماير علما به منصهء ظهور جلوهگر گرديده .
( 1 ) . استيعاب - همگى چيزى را فراگرفتن . ( 2 ) . عبائر - شكافتن راهها را .