نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي ) — الصفحة ٣٦٣

24 ) مولانا السيد على بن محمد على بن ابى المعالى الصغير بن ابى المعالى الكبير الحسنى الحسينى الطباطبائى الحائرى [ 1161 - 1231 ه . ق ] : « 1 »

مؤلف گويد كه از تصانيف مشهورهء عاليهء او است :

1 - شرح مختصر نافع مسمى به رياض المسائل و حياض الدلائل كه كتابى است بغايت مبسوط و ايراد اخبار و اقوال به استيعاب « 1 » تمام به نهايت خوبى نموده كه از سابقين همچنين تأليفى به ظهور نرسيده . تاريخ اتمام آن كتاب ليلة الجمعة بيست و هفتم صفر سنهء اثنين و تسعين بعد المائة و الالف ( 1192 ) است . پس ، از فاصلهء ميان اين تاريخ و تاريخ ولادتش ظاهر مىشود كه سن شريفش در وقت فراغ تصنيف شرح مذكور قريب سى و يك سال بوده . حال آنكه در چنين عمر ، از علما كمتر اتفاق شده كه همچو تصانيف كامله و مبسوط به ظهور آيد .

2 - ديگر از تصانيف او است : شرح مفاتيح كه كتاب الصلاة از آن به قالب تصنيف درآمده . مجلدى ضخيم است .

3 - ديگر رساله در مسئلهء تثليت تسبيحات اربعه در ركعت سوم و چهارم .

4 - و رساله در ترتيب نمازهاى قضا از طرف اموات .

5 - و رسالهء مختصره در بيان اصول خمسه .

6 - و رساله در ذكر اجماع و استصحاب .

7 - و رساله در تحقيق مسئلهء حجيت مفهوم موافق .

8 - و رساله در جواز اكتفا به ضربت واحده در تيمم مطلقا .

9 - و رساله در مسئلهء اختصاص خطاب مشافهه به حاضران در مجلس خطاب .

10 - و رساله در تحقيق آنكه منجزات مريض يعنى چيزى كه در مرض موت خود به ديگران هبه كند بعد از وفاتش ، ثلث از مال او محسوب مىشود يا از اصل تركه‌اش .

11 - و رساله در تحقيق حكم استظهار حايض هرگاه خونش از ده روز متجاوز شود .

12 - و رسالهء ديگر در اصول خمسه به فارسى .

13 - و رساله در بيان اينكه كفار مكلف به فروع دين مىباشند .

14 - و رساله در مسئلهء اصل برائت ذمهء زوج مهر زوجه و بيان آنكه بر زوجه واجب مىشود كه باقى بودن مهر را بر ذمهء زوج ثابت كند ،

15 - و رساله در مسئلهء حجيت شهرت ميان علما .

16 - و رساله در مسئلهء نظر كردن به‌سوى زن اجنبيه و شنيدن آوازش .

17 - ديگر از تصانيف شريفهء او است شرح دوم بر مختصر نافع معروف به شرح صغير كه آن را از شرح اول اختصار نموده كه شرحى خوب است در احكام عبادات و در آن به مسلك احتياط سلوك فرموده به جهت آنكه نفع آن براى عالم و جاهل و فقيه و مقلد در حياتش و بعد مماتش عام باشد .

( 1 ) . استيعاب - همگى چيزى را فراگرفتن .