بستان السياحه ( فارسي ) — الصفحة ٢٠٨
ذكر راجه پرتاب چند بن راجه صورت سنك بن راجه جىسنك سنك
و هوا موصوفست مشتمل است بر بلاد معموره و قصبات مشهوره و جبال پردرخت و مسالك بسيار سخت كويند آن ولايت را جيلان نام و بروايتى جبل ابن ماسل ابن آشور ابن سام ابن نوح ع ساخته و نام خويش را بر وى انداخته است محدود است از طرف شمال به درياى خزر و ديار طالش و از جانب جنوب بولايت عراق و از جهة مشرق بارض طبرستان و مازندران و از سمت مغرب به خاك مغان و آذربايجان طولش از رستمدار الى مغان پانزده فرسخ و عرضش از ديلمان الى طالش دوازده فرسخ بهغايت معمور و اكثر مشتهيّات در آنجا موفور و اقسام ماهى و مرغابيش نامحصور است اكثر بلادش در كنار درياست و رشت و فومن و كسكر و لاهيجان از بلاد آنجاست از ارتفاعات آن مكان ابريشم آنجا فراوان و برنجش ارزانست جميع بلاد و نواحى و قراى آن ديار از اقليم چهارم و در جنكل واقع شده آب كيلان از رود و بسيار و هوايش ناسازكار است و مختلف آثار ساكنان آن ديار قديم الزّمان كبر و مجوس بودند بعد از ظهور ملّت بيضا مانند ساير اهل ايران اسلام قبول نمودند بمرور دهور قرب دويست سال بعد از هجرت زيدى شدند اكنون كه سنهء هزار و دويست و چهل و هفت هجريست همكى شيعه اماميّه و سالك مسلك جعفريّهاند عموما كمهوش و پليد و از عالم معرفت بعيد و ناسپاس و معامله نشناسند چنان كه لفظ كيلان و كوفه در حساب جمل برابر و يكسان است و مثل الكوفى لا يوفى مشهور اهل زمانست سكنهء قراى آن مكان بهتر از شهريانند و نزديكترند به حضرت سبحان امراى ذيشان و عرفاى عالىمكان از آنجا برخواستهاند و به زيور عدل و داد و معارف نفسانى آراستهاند منجمله ملوك ديالمه و سادات كيا از آنجا بودند و از عرفا شيخ تاج الدّين زاهد و شيخ ابراهيم از آنجا ظهور نمودند بدانكه ولايت كيلان به دو قسم منقسم مىشود قسمى لاهيجان و نواحى آن و قسمى رشت و توابع آن اوّل كسى كه اهل كيلان را باسلام دعوت نمود ناصر الحق از سادات علوى و زيدى بود تا زمان ظهور شاه اسماعيل صفوى مردم آنجا زيدى و جارودى بودند بعد از خروج آن پادشاه بقوّت صوفيان شجاعتپناه مذهب اماميّه قبول نمودند راقم كويد كه آن ولايت مشاهده شده و چند كاه توقّف نموده و با اهالى آن ديار ابواب معاشرت كشوده بسبب كثرت ظلم و جور حكّام و عدم انقياد بر احكام حضرت ملك علّام و بعلّت مخالفت شريعت مقدّسه و قلّت شفقت و رحم بر فقراء و مساكين قرب دوازده سال مىشود كه در تمامت ايران منجمله در ارض كيلان لشكر وباء و طاعون آمده كروه انبوه و قوم باشكوه در عرصهء عدم كوشه كرفتند چنان كه در همين سال از مدينهء رشت كه يكى از شهرهاى كيلانست شصت هزار و بروايتى هفتاد هزار كس بعلّت طاعون بعالم آخرت رفتند ساير بلاد آنجا را از اين قرار حساب كنند
ذكر جىنكر
ذكر جىنكر
لفظ جى در لغت هند جانست و نكر بر وزن مكر بمعنى شهر است يعنى جان شهر مدينهء دلكشا و بلدهايست روحافزا از اقليم دويّم هوايش كرم و آبش روان و غلّاتش فراوانست آب چاه نيز دارد و آن شهر در زمين هموار واقع و جوانب اربعهاش واسع راجه جىسنك سنك ولد جىست راى در زمان محمّد شاه هندى آن مدينه را به شكل شطرنج احداث نموده دوازده در دوازده خانه ساخته جىنكر نام نهاد و باروئى و اركى از سنك تراشيده در غايت استوارى اتمام نموده و دوازده هزار خانه در او اتمام كردانيد دولتى كه در مدّت سه هزار سال از آبا و اجداد راجه جمع شده بود در مدّت سى سال در تعمير و توسيع و تعظيم آن شهر خرج كرد و چنان شهرى برآورد كه ديدهء روزكار مانندش نديده و كوش زمانه مثلش نشنيده جميع ديوار و كوچه و بازار و عماراتش يكسان و برابر و ابواب خانها و دكانها و دروازهها محاذى و مقابل يكدكر باغات نيكو و بساتين چون مينو بسيار دارد و در خارج آن شهر تكاياى خوب و مسيرهاى مرغوب ساختهاند سكنهء آن ديار اغلب و اكثر و مقتدر هندوان و قليلى مسلمانند در آن شهر هيچ ذى روحى را بىروح نكنند و هيچ جانورى را اذيّت و آزار ننمايند حتّى مار و عقرب را نيز نكشند لهذا وحشيان صحرا و مرغان هوا با اهل آنجا انس دارند و از نعمت و دولت ايشان برخوردارند
ذكر راجه پرتاب چند بن راجه صورت سنك بن راجه جىسنك سنك
ذكر راجه پرتاب چند بن راجه صورت سنك بن راجه جىسنك سنك
آن شهريار از خاندان