بستان السياحه ( فارسي ) — الصفحة ١٦٧
ذكر بوسنه
از خيال وصل و هجر كذشته و به حق و اصل كشته‌ام و فارغ البال و مرفّه‌الحال به ياد خالق اكبر نه اكبر من كلّ شىء بل اكبر من ان يوصف اوقات مىكذرانم و در هركس و هرجا و هر چيز ظهورات او را مشاهده مىكنم و او را مىدانم و من در مقام ما رايت شيئا الّا و رايت اللّه فيه ساكن شده‌ام و من ما صدق بى يبصر و بى يسمع و بى ينطق كشته‌ام اكر در من خوبى و جمال و جوانى مشاهده مىشود ازاين‌جهت خواهد بود نظم
من شدم پاك از تن و صاف از خيال * مىخرامم تا نهايات الوصال
و صلّى اللّه على محمّد و آله الطّاهرين
ذكر عبد الرّحيم افندى
ذكر عبد الرّحيم افندى
عالمى بلندپايه و فاضلى كرانمايه بود و در كمالات صورى و فضائل معنوى كوى سبقت از همكنان مىربود و با اكثر عرفاى عصر و فقراى دهر صحبت داشته و علم موافقت ايشان بر سپهر اخلاص افراشته فقير چند كاه در خدمت آن عزيز مىبود و سخنان حقايق‌بنيان از آن بزرك مىشنود روزى از وى سؤال نمودم كه شريعت چيست و طريقت كدام و حقيقت را چه معنى است در جواب فرمود كه اين هر سه يكى است فقير معروض داشت كه خبر
الشّريعة اقوالى و الطّريقة افعالى و الحقيقة احوالى
قول رسول ( ص ) خداست پس اين تفاوت و تباين و تمايز از كجا برخواست پاسخ داد كه بسبب اختلاف احوال اسامى مختلفه پيدا شده و در هر حالى و مقامى اسمى و نامى ظهور نموده چون آن حضرت نظام صورت دادى در آن‌وقت فرمود كه الشّريعة اقوالى و چون تربيت افعال نمودى در آن هنكام كفتى الطّريقة افعالى و چون در مقام جمع الجمع بودى الحقيقة احوالى فرمودى اين خود مشخص است كه قايل اين كلمات شخص واحد بوده و از يك ذات كامل الصّفات ظهور كرده روشن‌تر ازين بكويم چون كسى امر كند به نماز كفتن او قول باشد و چون مامور به نماز ايستاد فعل شد و چون بحضور قلب نماز كرد حال كشت كه عبارت از حقيقت باشد چنان كه فرمود
لا صلاة الّا بحضور القلب
پس هركه در مقام اقوال پيغمبر است اهل شريعت باشد و كسى كه در مقام افعال پيغمبر است اهل طريقت بود و هركه در مقام حال آن حضرت بودى از اهل حقيقت باشد پس شريعت پوست طريقت و طريقت پوست حقيقت بود مغز بىپوست محال باشد و صورت نبندد چون به حقيقت مشاهده كنى بمعنى بىصورت و باطن بىظاهر درست نشود و كذلك طريقت بىشريعت و حقيقت بىطريقت ظاهر نكردد آنان كه شريعت را منكرند مطلق كافرند و كسانى كه طريقت را انكار دارند يا زمرهء أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ هم‌قطارند و صلّى اللّه على محمّد و آله الطّاهرين
ذكر بند امير
ذكر بند امير
وى در نه فرسخى شيراز واقع و اطراف قريه‌اش واسع است ان بند را امير عضد الدّوله بن ركن الدّوله ديلمى ساخت و از ان بند ناحيهء كربال را كه قرب چهل پاره قريه دارد معمور نمود و در تعريف بند كفته‌اند كه امير عضد الدّوله كوهى در ميان دريا ساخته است مكرّر ديده شده الحق در جهان هنوز مثل آن ديده نشده
ذكر بندر بوشهر
ذكر بندر بوشهر
بندريست مشهور و در السنة و افواه مذكور ان بندر از بنادر فارس و سمت مغرب شيراز و ده منزلى وى واقع و اطرافش واسع است آبش بد و هوايش رد و به‌غايت كرم و مردمش مردمى ندارند و اكثر غريب و اهل تجارتند جاى معامله است راقم كويد كه به نيم‌فرسخى آن ديار رسيدم و سواد بندر بوشهر را ديدم و تعفّن آنجا را استشمام نمودم و مردم آنجا را بسيار مشاهده كردم حاكم و محكوم آن مرزبوم را قابل نديدم كه چيزى از ايشان بيان نمايم
ذكر بونياق
ذكر بونياق
از بلاد داغستان و يا از طايفهء آن مكانست اكنون در نظرم نيست قرب چهل و شش سال مىشود از آن ناحيه خبر ندارم
ذكر بوسنه
ذكر بوسنه
بضمّ باء مع الواو سكون سين و فتح نون و هاء ساكنه ولايتى است در اقصاء بلاد روم ايلى افتاده و اكثر مشتهيات در آن ديار مهيّا و آماده است آن ولايت ثغور اسلامبول و سرحدّ فرنك واقع و مملكتى واسعست و مشتملست بر بلاد معموره و نواحى مشهوره همكى از اقليم ششم آبش كوارا و هوايش بهجت‌فزا اكثر سكنه‌اش حنفىمذهب و به‌غايت متعصّبند و بعد عيسويند مردمش غريب‌نواز و شجاع و در بعض صفات ممتازند فقير از اهالى آن ديار بسيار ديده و از ايشان استماع