بستان السياحه ( فارسي ) — الصفحة ٩٠

ذكر قطب العارفين و قدوة المرشدين العارف باللّه نور على شاه طاب ثراه

در فضاى صورت از اين بالها * مىكند پرواز در اعمالها

هم دو بال باطنى باشد متين * ذكر و فكرش در يسار و در يمين

در رياض معنى از اين بالها * باشدش طيّارى اعمالها

ذكر چبود ياد حق از جان و دل * فكر چبود سير اندر آب و كل

جان و دل انوار مرآت يقين * آب و كل خلق سماوات و زمين

آنچه در آفاق مىباشد عيان * جمله در انفس بود فاش و نهان

آنچه در آفاق و انفس محتويست * جمله در انسان كامل منطويست

كامل ارچه با همه ملحق بود * ليك از قيد همه مطلق بود

پاى تا سر به سكه باشد باصفا * كشته است آيينهء كيتىنما

صورت و معنى عالم سربه‌سر * اندر آن آيينه باشد جلوه‌كر

آينه با تو است دايم روبرو * عيب تو با تو نمايد موبه‌مو

عيب چبود زنك مرآت دلت * كز قبايح كشته در دل حاصلت

دل بذكر حق نكشته صيقلى * كى شود آيينه سانت منجلى

كو چه در دل ز آينه بنمايدت * ذكر حق آن را ز دل بزدايدت

دل چه از زنك قبايح شد تهى * يابد از نور محاسن آكهى

آكهى در پيروى مصطفى * سُوى حق بنمايدت راه هدى

آكهى سازد شناساى حقت * سازد از قيد دو عالم مطلقت

آكهى از نام ناسُوتى تو * زار ماند مرغ لاهُوتى تو

مرغ لاهوتى چه شد بيرون ز دام * قرب حقّش آشيان كردد مدام

هشت جنّت را تماشاكاه بين * هفت دوزخ ليك اندر راه بين

جنّت و نارى كه موعود تو است * كر بدانى جمله مشهود تو است

آنچه فردا از كم‌وبيشت بود * بيش‌وكم امروز در پيشت بود

آن يكى امروز و فردا نقد تست * نقد و نسيه هر دو اندر عقد تست

از بهشت نقد اكنون كوش كن * بر مراد خويش جامى نوش كن

و آن موافق بودن اخلاق تست * وفق اخلاق تو با خلّاق تست

چُون شود خلقت بخلق حق يكى * خوش مراد خويش يا بى بىشكى

باز از دوزخ حقيقت كوش كُن * ساغرى از نامرادى نوش كن

و ان مخالف بُودن اخلاق تست * خلق و اخلاق تو با خلّاق تست

كرنه خلقت شد يكى با خلق حق * نار ناكاميت سازد محترق

از بهشت و دوزخ نقدت نجات * چُون حقيقت يافتى اكنون بذات

بابها دارند در پى بىشمار * قول و فعلت جمله را دارد به كار

راحت و رنجى كه در اقوال تست * جمله از اقوال و از افعال تست

قول و فعلت نيك بايد اى پسر * جمله اخلاق تو باشد سربه‌سر

سالكانى كز حقيقت واقفند * از بهشت و دوزخ خود عارفند

بابهاى دُوزخ و باب بهشت * آن يكى هفت آن يكى كفتند هشت

پنج حسّ ظاهر و وهم و خيال * هفت و هشتم باب عقل با كمال

كرنه در فرمان عقل اين هفت باب * قبض و بسط خود نمايد اكتساب

لاجرم خود هر دو باب دوزخند * عقل ايشان را ندارد خودپسند

ور همه باشند در فرمان عقل * بندهء فرمان‌بر سلطان عقل

هفت باشد از بهشت و هريكى * باب هشتم عقل باشد بىشكى

مردُم از دوزخ كنند اوّل عبور * در بهشت آنكه برآيند از سرور

نيست از دوزخ كروهى را كذر * دوزخ ايشان راست پيوسته مقر

خلق بد چون كرده دوزخ جايشان * نيست جا در جنّت‌الماوايشان

من غزليّات آن جناب

كرد شهنشاه عشق در حَرَم دل ظهور * قد ز ميان برفراشت رايت اللّه نور

اى ز تو مشتاق راوى ز تو عشاق را * ديده بساط نشاط سينه‌سراى سرور

شرح و بيان قاصر است در صفت اشتياق * انّك انت الخبير تعلم ما فى الصّدور

اى بشئون صفات وى به تقاضاى ذات * با همه نزديك تو و ز همه پيوسته دور

حسن تو در هر زمان جلوه ديكر كند * افكند اندر جهان فتنه و غوغا و شور

هركه در اين ره شتافت با قدم نيستى * هستى جاويد يافت از تو به بزم حضور

وانكه جمال تو ديد جام وصالت چشيد * بادهء كوثر نخواست از كف غلمان و حور

و له ايضا

نور على در نظر تا نشود راه همه * زين ره خوف و خطر كس ننمايد عبور

كيرم از خلق نهان كردى آن امر شنيع * كى توان كرد ز خالق كه بصير است و سميع

هركه چون خاك شود پست به دركاه خداى * سر به زير قدمش فرش كند عرش رفيع

دوزخ جان تو با خلق بود تنكى خلق * جنّتى كر بجهان هست بود خلق وسيع

با بد و نيك چه كارت كه پس پرده غيب * تو چه دانى كه شريفست نهان يا كه وضيع

انبيا را ز حق ار اذن شفاعت نبود * عاصيان را به قيامت نبود هيچ شفيع

و له

دنيا مطلب كه نيست جاويد * بُكذر زوى و مدار اميد