بستان السياحه ( فارسي ) — الصفحة ٦٩
ذكر ارزنجان
ذكر ارجيش
ذكر ارجيش
بفتح اوّل و سكون ثانى و جيم مع الياء و سكون شين منقوطه قصبهايست از بلاد ارمنيّه كبرى در سه منزلى اخلاط واقع و از اقليم رابع آبش خوشكوار و هوايش سازكار و مردمش مسلمان و به غربا مهربان راقم نديده و بقرب او رسيده و از اهالى آنجا چند نفر ديده است
ذكر اردلان
ذكر اردلان
بفتح اوّل و سكون ثانى و فتح دال و لام مع الالف و سكون نون كويند نام طايفهايست از طوايف كرد ولات كردستان سنندج از آن طايفهاند ايشان از خاندان بزرك و دودمان ستركند و قرون بسيار و سالهاى بيشمار است كه ايالت آن ولايت تعلّق به آن طايفه دارد در اين زمان والى آن مكان امان اللّه خان ابن خسرو خان بود و قرب بيست سال من حيث الاستقلال حكومت نموده الحق والى در مراتب مروّت و فتوّت و سخاوت و پاس حقوق و حسن تدبير و صفوت ضمير عديل و نظير نداشت و همواره تخم لطف و احسان و برّ و امتنان بر زمين خاطر پير و جوان مىكاشت دولت وافر و مكنت متكاثر و جاه عريض و حشمت مستفيض داشت و در تكريم فقرا و تعظيم عرفا و توقير غرباء و محبّت اهل انزوا دقيقه مهمل و معطّل نمىكذاشت مخلص درويشان و معتقد ايشان بود و ارادت خويش را خدمت جناب مجذوب على شاه قدس سرّه درست مىنمود كويا در سنه 1240 هزار و دويست و چهل هجرى به رحمت ايزدى و اصل كشت و از اين جهان فانى بسراى باقى دركذشت رحمة اللّه عليه از آن خان والاشان چند فرزند ارجمند يادكار ماند من جمله فقير محمّد صادق خان و خسرو خان و حسينقلى خان را ملاقات نموده است خسرو خان به مصاهرت شهريار ايران مفتخر و سرافراز و در بعض اخلاق حميده ممتاز است در ضمن ذكر سنندج احوال ايشان از مساعدت بخت مأمولست
ذكر اردن
ذكر اردن
بفتح اوّل و سكون ثانى و فتح دال مهمله و سكون نون وى از جند شامست ولايتيست عظيم و دياريست از قديم مشتملست بر بلاد معموره و قصبات مشهوره و محدود است از طرف مغرب به درياى شام و از سمت مشرق ببادية العرب و از جانب جنوب بديار فلسطين و از جهة شمال بملك دمشق و مجموع بلاد اردن از اقليم سيم امّا آب و هوايش سالمست و جبال و تلال آن بيشتر از صحارى و بيابانست و ميوههاى كرمسيريش فراوان و فواكه سردسيريش ارزان جميع اهالى آن ديار مسلمان شافعىمذهب و قليلى نصارى و اقلّ قليل شيعهء اماميّهاند ذكر بلاد بطريق تهجّى خواهد آمد انشاءالله تعالى
ذكر ارجوان
ذكر ارجوان
بفتح اوّل و سكون ثانى و بضمّ جيم معجمه و واو مع الالف و سكون نون قريهايست بزرك از توابع كيلان شاه اسماعيل صفوى از آنجا خروج نموده در به دو خروج در آن محل قشلاق فرموده است
ذكر ارزنة الرّوم
ذكر ارزنة الرّوم
شهريست بزرك و مدينهايست سترك هوايش سرد و آبش دلپسند مشتمل است بر نواحى مشهوره و قراى معموره مردمش تركزبان و حنفىمذهب و ديكر نصارى و قليلى شيعه اماميّه و اقلّ قليل غاليند كويند پانزده هزار خانه در اوست و عمارتهاى آن ديار بسيار نيكوست مساجد عالى و جوامع متعالى دارد اكرچه راقم نديده امّا به نزديك آن رسيده است و مردم آنجا را بسيار ديده ارزنة الرّوم بعضى خصوصيّات دارد چون نديده بودم حواله بكتب تواريخ نمودم
ذكر ارزنجان
ذكر ارزنجان
بفتح اوّل و سكون ثانى و كسر زاء منقوطه و سكون نون و جيم مع الالف و سكون نون دويّم شهريست خرّم و مدينهايست بهجتتوام از بلاد اناطولى و بقول خواجه حمد اللّه مستوفى صاحب نزهت القلوب از بلاد ايران بوده اكنون سالها است روميان تصرّف نمودهاند و آن شهر در زمين هموار اتفاق افتاده و جوانب اربعهاش بهغايت كشاده است و اطراف آن شهر را قرب سه يا چهار فرسخ جبال شامخه احاطه دارد و جميع جوانب اربعهاش معمور و آباد و نواحى و قراى آنجا همكى خجسته بنياد و انهار بسيار در شهر و قراء جارى و در جميع عماراتش سارى و قرب ده هزار خانه آنجاست و اكثر عماراتش دلكشاست سلطان علاء الدّين كيقباد سلجوقى از سنك تراشيده باروئى دورش كشيده و اسواق مكلّف و دكاكين مسقف و كاروانسراهاى خوب و تكاياى مرغوب و قهوهخانههاى دلكشا و مساجد عبادتفزا در اوست وى از اقليم چهارم و خاكش خرّم آبش خوشكوار و هوايش سازكار است زمينش طربانكيز و خاكش