معجم الأدباء ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٧

266 - بكر بن محمد بن بقيهء مازنى نحوى [ 3 ]

صفت مؤنث واقع شود علامت تأنيث نمىگيرد . گوييم المرأة القتيل يعنى مقتوله .

ابو بكر مازنى گويد : سپس به بصره بازگشتم . والى براى من مشاهره‌اى معين كرده بود هر ماه صد دينار . تا واثق در گذشت و آن مشاهره هم قطع شد . من ماجرا را به متوكل خبر دادم . مرا فرا خواند ، وقتى بر او داخل شدم و آن همه سرباز و سلاح و تركان را ديدم بيمناك شدم . فتح بن خاقان نزد او نشسته بود . ترسيدم كه از من مسأله‌اى بپرسد كه درمانم . مرا به نشستن اجازت داد . روزى از من پرسيد بهترين مرثيه كدام است گفتم :

قصيدهء ابو ذويب :

أ من المنون و ريبها نتوجّع ؟

و قصيدهء متمّم بن نويره :

لعمرى و ما دهرى بتأبين هالك

و سخن كعب غنوى :

تقول سليمى ما لجسمك شاحبا

و قصيدهء محمد بن مناذر

كلّ حىّ لاقى الحمام فمودى

و هر قصيده‌اى را كه مىخواندم ، مىگفت : چيزى در خور نيست . سپس پرسيد كه امروز شاعر شما در بصره كيست ؟ گفتم : عبد الصمد بن معذّل . گفت : قصيده‌اى از او بخوان . بيتهايى از او خواندم . اين قصيده را در رثاى قاضى ما ابن رياح سروده بود . به اين مطلع :

ايا قاضية البصرة * قومى فارقصى قطره

او را خوش آمد و مرا جايزه داد .

از آثار اوست : كتاب فى القرآن كه كتابى بزرگ است ، كتاب علل النّحو كه كتابى كوچك است ، كتاب تفاسير كتاب سيبويه ، كتاب ما يلحن فيه العامّة ، كتاب الالف و اللام ، كتاب التصريف ، كتاب العروض ، كتاب القوافى ، كتاب الديباج فى جوامع كتاب سيبويه .

مازنى را شعر اندك است و اين دو بيت را مرزبانى از او نقل كرده [ 1 ] :

[ 1 ] دو چيز است كه مردم تجربت ديده را به عجز مىآورد . رأى زنان و فرمانروايى كودكان . كه زنان آن كاره‌اند و كودكان هر جا عنانشان را بكشند مىروند .