تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — الجزء ١، الصفحة ٢٠٨

فصل اوّل در پيدايش وتركيب وجهر ومتعلّقات بسملة

در نمازهاى غيريوميّه مانند نماز جمعه هم بسم اللّه را با نداى بلند ميخواند ودر نزد كعبه نيز بجهر بسملة ميپرداخت .

شيخ محمّد بن الحسن الحرّ العاملي در كتاب نفيس « وسائل الشّيعة إلى تحصيل مسائل الشّريعة » « 1 » در باب استحباب الجهر يوم الجمعة في الظّهر والجمعة گويد : « سئل أبو عبد اللّه عليه السّلام عن الرّجل يصلّى الجمعة أربع ركعات ؛ أيجهر فيها بالقراءة ؟ ؛ قال :

نعم ، والقنوت في الثّانية » ونيز به إسناد از زراره وأو از أبى جعفر عليه السّلام در حديثي در مورد نماز جمعه فرمايد : « والقراءة فيها بالجهر » وحتّى نماز جمعه را در سفر نيز تأكيد كرده وجهر بدان را مورد توصيهء خود قرار ميدهد ، ودر « قرب الإسناد » از امام موسى بن جعفر - عليه وعلى أجداده وأولاده الصّلوات والسّلام - منقول است كه از أو پرسيدند ، آيا جهر بقرائت نماز در جمعه وعيدين بر امام ومأموم ضرورت دارد ؟ ؛ فرمود : « لا يجهر الّا الإمام » وبديهي است جهر در هر نمازى مستلزم جهر به بسملهء آن در ابتداى سورهء فاتحة الكتاب است .

معاوية بن عمّار « 2 » ميگويد بحضرت أبى عبد اللّه ( ع ) گفتم : آنگاه كه بنماز مىايستم بسم اللّه را بخوانم ؟ ؛ فرمود آرى . باز پرسيدم چون سورهء فاتحه را خواندم بسم اللّه را در ابتداى سورهء ديگر - مانند توحيد يا اخلاص - بخوانم ، فرمود آرى .

از مجموع أحاديث وأخبارى كه از طريق أهل سنّت وجماعت ونيز اخبار آل محمّد ( ص ) وراويان آنان در اين مبحث نقل گرديد ، اين معنى مسلّم است كه در بلند خواندن بسملة وجزء سورهء فاتحه بودن آن كمترين ترديدى جايز نيست ؛ واز نحوهء روايات برخى از مخالفان جهر بسملة وجزء سورهء سبع المثاني نبودن آن با توجّه بمعناى واضح سبع ، بخوبى واضح است كه اگر بسملة را جزء وداخل در سورهء مزبور ندانيم ، معنى سبع المثاني تحقّق نخواهد يافت ، مگر بداخل بودن بسملة در آن ودر هر صورت ما بين الدّفتين قرآن مجيد ، جزء آن بوده ودر اين معنى جاى كمترين ترديدى نيست .

( 1 ) - الطّبعة الرّابعة ، أحياء التّراث العربي ، بيروت - لبنان ، 1391 هجرى ، المجلّد الرّابع . ( 2 ) - البيان ، السّيد أبو القاسم موسوى خويى ، 1394 هجرى .