تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — الجزء ١، الصفحة ١٨٨

« استصحاب أصل قبول توبه تا موت انسان »

ندارد ، ومن از اسلام‌آورندگان يا تسليم‌شوندگان بدان خدا ميباشم ؛ سپس در آيهء ديگر بدنبال همين كريمهء مباركه فرمايد : آلْآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ يعنى اكنون ايمان مىآورى وحال اينكه تو پيش از اين عصيان ميكردى واز تباه‌كاران بودى ؟ ! ؛ وسرانجام فرمايد : « فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ عَنْ آياتِنا لَغافِلُونَ » يعنى : پس امروز بدن يا جسم ترا از بحر نيل نجات داده وبر بلنداى ساحل مىافكنيم ، تا براي آنانكه پس از تو خواهند ماند ، نشانه‌اى از عبرت باشى ؛ وحال اينكه بسيارى از مردم از آيات ما در غفلت بسر ميبرند . اين سه آية دلالت براين دارد كه فرعون با لشكريانش بدنبال حضرت موسى وپيروان وى در بحر نيل قدم نهادند ، وچون آب براي موسى وپيروانش بأمر الهى جزر وقبض يافت وآنان بدون غرق شدن بساحل نيل قدم نهادند ؛ فرعون نيز بهمين دليل غرق نشدن بني إسرائيل ، در بحر رفته وآب بأمر الهى بمدّ وبسط گراييد وچون فرعون در حالت غرق شدن يا تغرغر رسيد ، يعنى در آخرين نفسها كه آب نيل را غرغره ميكرد ، گفت : اكنون ايمان آوردم كه نيست خدايى جز آنكه بني إسرائيل بدو ايمان آورده‌اند ومن از تسليم‌شدگان بخداى آنانم . سپس از خداوند ندى رسيد : اكنون كه در حال غرق شدني ايمان مىآورى وحال اينكه پيش از اين از مفسدان بودى ؟ . در كريمهء : آلْآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ كلمه يا لفظي كه دلالت بر عدم قبول توبهء از جانب خداوند رحيم باشد ، بنظر نميرسد ؛ زيرا ميفرمايد اكنون توبه كردى وايمان آوردى كه خيلى دير است وپيش از اين ميبايد توبه ميكردى ، ونفرمود : من توبهء ترا اكنون كه در حال غرق شدني قبول نميكنم ، بلكه فرعون با اقرار بوحدت حضرت حقتعالى وشهادت بخداى بني إسرائيل وتسليم شدن بدو ، با ايمان ومرتبهء تسليم بخدا از دنيا رفت ودليل آن هم كلمهء « نُنَجِّيكَ » ميباشد كه بفرعون تعلّق گرفت ؛ اگرچه ببدن أو ؛ زيرا حضرت حقتعالى در هر حالت تائب ، اگرچه در آخرين نفس ، توّاب ورحيم است ويكى از بهترين وناگزيرترين مصاديق تائبان ؛ فرعون است كه بصراحت آيهء مباركه گفت : آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ ودليل اين گفته آنستكه از پيش ، آنگاه كه ساحران در اعجاز موسى واژدها گرديدن عصا وبلعيدن مارهاى ساختگى ، بسجده درافتاده وگفتند : « آمَنَّا بِرَبِّ الْعالَمِينَ ، رَبِّ مُوسى وَهارُونَ » * فرعون في الجملة ودر باطن بحقانيّت خداى موسى وهارون پى برده بود ، وبهنگام غرق در بحر نيل نيز ايمان مكتوم در نفس خود را آشكارا كرد وبا