علل الشرايع ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٨٢١

[ علل و اسرار احكام از زبان فضل بن شاذان ]

بلى شستن با آب سنّت و مستحب است .

بارى برگرديم به دنباله كلام فضل بن شاذان ، وى مىگويد : اگر سائل بگويد : خبر ده مرا از اذان براى چه خلائق مأمور به آن شده‌اند ؟

در جواب گفته مىشود : به خاطر علَّتهايى بسيار :

از جمله : براى ساهى مذكَّر و براى غافل منبّه و براى جاهل به وقت و كسى كه به واسطه ندانستن آن مشغول به كارهاى ديگرى غير از نماز شده معرّف بوده و در او داعى ايجاد كرده كه به عبادت خالق بپردازد و نيز به واسطه اذان در سامع رغبت به نماز پيدا مىشود ، اقرار به توحيد نموده ، تجاهر به ايمان مىكند و علنا اظهار اسلام مىنمايد ، اذان ساهى را متوجّه مىسازد و به اذان گو از اين جهت مؤذّن مىگويند كه اعلام به نماز مىنمايد .

اگر گفته شود : چرا در اذان قبل از تسبيح و تهليل و تحميد ابتداء به تكبير بايد نمود ؟

در جواب گفته مىشود : حقّ تعالى ابتداء به تكبير را واجب نموده زيرا در اين جمله ابتداء نام « الله » آمده و حقّ تعالى اراده اش تعلَّق گرفته كه ابتداء به نام او شود و اين مقصود در ابتداء به تسبيح ( سبحان الله ) و تحميد ( الحمد لله ) و تهليل ( لا إله الَّا الله ) تأمين نمىشوند زيرا ( الله ) در اين كلمات مؤخّر آمده است .

اگر گفته شود : چرا فصول اذان دو تا ، دو تا قرار داده شده .

در جواب گفته مىشود : براى اين كه به واسطه تكرار در گوش مستمعين و تأكيد بر ايشان اگر بار اوّل را نشنيدند مرتبه دوّم را بشنوند و ديگر آن كه چون نماز دو ركعت ، دو ركعت مىباشد اذان را نيز دو تا ، دو تا قرار داده‌اند .

اگر سؤال شود : چرا تكبير در اوّل اذان چهار مرتبه گفته مىشود ؟

در جواب گفته مىشود : جهتش آن است كه در آغاز اذان چون قبلش كلامى كه مستمع را تنبيه كند نمىباشد غالبا در حال غفلت مستمعين شروع مىشود لذا دو تكبير اوّل و دوّم را به منظور تنبيه مستمعين مىگويند تا براى شنيدن جملات بعدى آمادگى پيدا نمايند .

اگر سائل بگويد : چرا بعد از تكبير شهادتين ايراد مىشوند ؟

در جواب گفته مىشود : اكمال ايمان به دو چيز است :

الف : توحيد و اقرار به يگانگى و وحدانيّت حقّ تعالى .

ب : اقرار به رسالت حضرت خاتم الأنبياء صلَّى الله عليه و آله ، چه آن كه اطاعت خدا و رسولش