علل الشرايع ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٧٦٩

باب صد و هفتاد و چهارم سرّ اين كه مأمون حضرت رضا عليه السّلام را با سمّ به قتل رساند

كوچك تا بالاى انگشت ابهام دستشان را با هم منطبق كنند يعنى طورى با هم دست دهند كه انگشتان كوچك بالا و انگشتان ابهامشان پائين قرار گيرد ولى فسخ بيعت به عكس آن است يعنى از اعلاى انگشت ابهام تا اعلاى انگشت ابهام طرفين با هم منطبق مىگردد و به عبارت ديگر طورى با هم دست مىدهند كه انگشتان ابهام بالا و انگشتان كوچكشان پائين واقع مىگردد .

راوى مىگويد : مردم بينشان اختلاف و اضطراب پيدا شد ، مأمون امر كرد همه بيعت را اعاده كرده و همان طورى كه امام عليه السّلام توصيف فرموده بودند آن را انجام دادند ، ايشان مىگفتند : كسى كه عقد بيعت را بلد نيست چگونه مستحق امامت باشد ، قطعا كسى كه به آن علم دارد سزاوارتر است از كسى كه به آن جاهل است .

راوى مىگويد : همين سرزنش مردم مأمون را وادار كرد كه امام عليه السّلام را با سمّ مسموم نمايد

حديث ( 2 )

حسين بن ابراهيم بن احمد بن هشام مؤدب و على بن عبد الله ورّاق و احمد بن زياد بن جعفر همدانى رضى الله عنهم گفتند : على بن ابراهيم بن هاشم ، از پدرش ، از محمّد بن سنان نقل كرده كه گفت :

در خراسان مأمون روزهاى دوشنبه و پنجشنبه بار عام مىداد و مىنشست و امام عليه السّلام را در سمت راست خود مىنشاند ، من محضر مولايم بودم كه مردى از گروه صوفيه سرقت كرده بود و مأمون امر كرد كه او را احضار نمايند وقتى وى را آوردند ، چشمش به شخصى افتاد كه ظاهرش گواهى مىداد به معاش ناچيز و لباس نازل قناعت كرده و بين ديدگانش اثر سجود ظاهر و هويدا بود ، مأمون گفت : با اين فعل قبيح چقدر اين آثار جميل و پسنديده زشت مىباشند ، آيا به تو نسبت سرقت داده‌اند و تو اين كار را كرده اى با اين كه آثارى جميل و ظاهرى آراسته از تو مىبينم ؟ ! آن مرد گفت : اضطرارا بوده نه اختيارا ، زيرا تو حقّ مرا از خمس و غنيمت ندادى لا جرم مضطرّ به سرقت شدم .

مأمون گفت : در خمس و غنيمت تو چه حقّى دارى ؟

آن مرد گفت : خداوند متعال خمس را شش قسمت كرده و فرموده :

* ( وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ ) * الخ ( بدانيد كه هر چه به شما غنيمت و فائده رسد خمس آن خاصّ خدا و رسول و خويشان او و يتيمان و فقيران و در راه سفر ماندگان است اگر به خدا و به آنچه بر بنده خود « حضرت محمّد صلَّى الله عليه و آله » ايمان