علل الشرايع ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٥

باب هشتاد و يكم سرّ بودن تلخى در گوشها و شيرينى در لبها و شورى در چشمها و رطوبت و سردى در بينى

ابتدائش شرك و پايانش ايمان است ؟

ابو حنيفه گفت : نمىدانم .

حضرت فرمودند : آن كلمه : لا إله الَّا الله است زيرا اگر شخص فقط بگويد : لا إله ، مرتكب شرك شده چنانچه اگر بگويد الَّا الله اين كلمه حاكى از ايمان او است ، سپس امام عليه السّلام فرمودند : واى بر تو آيا قتل نفس بزرگتر بوده يا زنا ؟

ابو حنيفه گفت : قتل نفس .

حضرت فرمودند : خداوند عزّ و جلّ در قتل نفس دو شاهد را پذيرفته ولى در زنا فقط چهار شاهد بايد باشند .

سپس حضرت فرمودند : آيا نماز عظيمتر است يا روزه ؟

ابو حنيفه گفت : نماز .

حضرت فرمودند : پس چرا حائض روزه هاى زمان حيض را بايد قضاء كند ولى قضاء نمازهاى اين ايّام بر او واجب نيست ، حال كه موقعيّت احكام چنين است چگونه قياس مىكنى ، از خدا بترس و به قياس نپرداز .

حديث ( 3 )

پدرم رحمة الله عليه فرمود : سعد بن عبد الله ، از احمد بن ابى عبد الله برقى ، از محمّد بن على ، از عيسى بن عبد الله قرشى ، وى حديث را به طور مرفوع اين طور نقل نموده :

ابو حنيفه به امام صادق عليه السّلام وارد شد و حضرت به وى فرمود :

اى ابو حنيفه شنيده‌ام كه قياس مىكنى ؟

عرضه داشت : بلى ، من قياس مىكنم .

فرمودند : واى بر تو ، قياس مكن ، اوّلين كسى كه قياس نمود ابليس بود ، به خدا عرض كرد : من را از آتش و آدم را از گل آفريدى ، پس چرا او را سجده كنم .

ابليس در اين كلام بين آتش و گل قياس نمود و اگر نور بودن آدم را با نور بودن آتش قياس مىكرد برترى بين اين دو نور را درك مىنمود و با صفا بودن يكى را بر ديگرى به خوبى مىيافت ، بارى تو كه ادّعا و قياس مىكنى در سر خود براى من قياس كن ، خبر ده به من از دو گوش خود كه چرا ماده تلخ در آن مىباشد و از دو چشم خويش كه چرا شور مىباشند و از دو لبت چرا شيرين هستند و از بينى كه چرا مرطوب است ؟

ابو حنيفه گفت : نمىدانم .