علل الشرايع ( فارسي ) — الصفحة ١٤

باب اول علت شباهت فرزند بعمو و يا دائى خود ، و جهت آنكه آسمان را اسماء ، و دنيا را دنيا ، و آخرت را آخرت ، و آدم را آدم ، و حوا را حوا ، و درهم را درهم ، و دينار را دينار ناميدند ، و جهت آنكه باسب إجد ، و بقاطر عد ، و بالاغ خر گفتند .

از اين جهت ( مردم ) اسب را إجد نام گذاردند ، و بقاطر عد گفتند چون : اولين كسى كه بر قاطر سوار شد آدم بود ، و پسرى داشت بنام معد كه بسيار علاقه بحيوانات داشت و هر وقت آدم سوار بر قاطر ميشد معد قاطر را ميراند ، و هر گاه در راه رفتن كندى ميكرد آدم معد را صدا ميزد تا او را براند ، از اين جهت مردم ( بواسطه كثرت استعمال ميم آن را انداختند و ) بقاطر عد گفتند ، و جهت آنكه بالاغ حر گفتند اينست كه : اولين كسى كه سوار بر الاغ شد حوا بود كه بر آن سوار ميشد و به زيارت قبر هابيل ( فرزند مقتول خود ) ميرفت ، و در بين راه ميگفت : وا حراه ( آه دلم ميسوزد ) و هر وقت اين كلمه را ميگفت الاغش بسرعت راه ميرفت و چون نميگفت بكندى راه ميرفت ، لذا مردم ( بسبب زياد گفتن در زبان آنها مخفف شد و ) آن را حر ناميدند .

و جهت آنكه درهم را درهم گفته‌اند اين بود كه : چون درهم دارهم ( خانه هم و اندوه ) است براى كسى كه آن را جمع كند ، خاصه اگر در راه اطاعت خدا آن را